لاکان و شیبان؛ دو زندان، یک روایت از تشدید نقض حقوق زندانیان سیاسی
گزارشهای تازه از زندانهای لاکان رشت و شیبان اهواز از تداوم نقض حقوق زندانیان سیاسی، محرومیت از امکانات اولیه، بلاتکلیفی قضایی، محدودیتهای گسترده، بحران بهداشتی و تشدید نظارت امنیتی حکایت دارد.
مرکز خبر- گزارشهای تازه از زندان شیبان اهواز و بند میثاق زندان لاکان رشت، از تشدید محدودیتها علیه زندانیان سیاسی، محرومیت از امکانات اولیه، بلاتکلیفی قضایی، نظارت امنیتی گسترده و شرایط نامناسب نگهداری حکایت دارد؛ وضعیتی که به گفته منابع حقوق بشری، با استانداردهای داخلی و تعهدات بینالمللی ایران در قبال حقوق زندانیان فاصلهای چشمگیر دارد.
درواقع گزارشهای منتشرشده از زندان لاکان رشت نشان میدهد بند میثاق، محل نگهداری شماری از زندانیان سیاسی، همچنان با محدودیتهای گسترده رفاهی، درمانی، فرهنگی و ارتباطی مواجه است. منابع حقوق بشری اعلام کردهاند که زندانیان این بند علاوه بر فشارهای امنیتی، با مشکلاتی همچون کیفیت نامناسب غذا، گرانی اقلام ضروری، قطعی مکرر آب و برق، محرومیت از هواخوری مناسب، محدودیت ملاقات حضوری و بلاتکلیفی طولانیمدت برخی پروندههای قضایی دستوپنجه نرم میکنند.
بر اساس این گزارشها، بند میثاق یکی از امنیتیترین بخشهای زندان لاکان به شمار میرود و فضای آن تحت نظارت دائمی نیروهای امنیتی، دوربینهای مداربسته و سامانههای شنود قرار دارد. فعالان حقوق بشر معتقدند چنین شرایطی فشار روانی مضاعفی بر زندانیان سیاسی وارد کرده و امکان برخورداری آنان از حداقل حقوق قانونی را محدود کرده است.
بندی امنیتی با حداقل امکانات
منابع آگاه میگویند حدود ۱۵ زندانی سیاسی در بند میثاق نگهداری میشوند؛ بندی که به صورت ایزوله اداره میشود و ارتباط زندانیان با سایر بخشهای زندان بهشدت محدود است.
در حالی که جمعیت زندان لاکان، با احتساب بند زنان، حدود چهار هزار و ۶۰۰ نفر برآورد میشود، گزارشها از کمبود امکانات و فرسودگی زیرساختها حکایت دارد؛ موضوعی که به گفته ناظران، کیفیت خدمات بهداشتی، رفاهی و درمانی را به شکل محسوسی کاهش داده است.
محرومیت از هواخوری؛ تهدید سلامت جسم و روان
یکی از مهمترین موارد مطرحشده در گزارشهای اخیر، نبود فضای مناسب برای هواخوری زندانیان است. منابع حقوق بشری میگویند زندانیان بند میثاق از دسترسی منظم به فضای باز و نور طبیعی محروم هستند؛ موضوعی که میتواند آثار جدی بر سلامت جسمی و روانی آنان بر جای بگذارد.
دسترسی به هوای آزاد و امکان تحرک روزانه از ابتداییترین حقوق زندانیان است و محرومیت از آن با اصول شناختهشده رفتار انسانی با زندانیان مغایرت دارد.
غذای بیکیفیت و هزینههای سنگین زندگی در زندان
گزارشها همچنین از کیفیت پایین غذای روزانه زندانیان حکایت دارد. منابع مطلع میگویند ارزش غذایی وعدههای توزیعشده پایین بوده و بسیاری از زندانیان برای تأمین نیازهای اولیه خود ناچار به خرید از فروشگاه زندان هستند.
در همین حال، قیمت کالاهای عرضهشده در فروشگاه زندان بهمراتب بالاتر از بازار آزاد اعلام شده است؛ مسئلهای که فشار اقتصادی مضاعفی بر خانوادههای زندانیان وارد کرده و تهیه اقلام ضروری را برای بسیاری از آنان دشوار ساخته است.
قطعی آب و برق؛ بحران امکانات اولیه
از دیگر مشکلات گزارششده، قطع مکرر آب و برق در بند میثاق است. این قطعیها در فصلهای گرم و سرد سال، زندگی روزمره زندانیان را با دشواریهای فراوان روبهرو کرده و دسترسی آنان به ابتداییترین امکانات را مختل کرده است.
فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که استمرار چنین شرایطی، بهویژه در روزهای گرم تابستان، سلامت زندانیان را با مخاطرات جدی مواجه میکند.
محرومیت از کتابخانه و فعالیتهای فرهنگی
بر اساس گزارشهای منتشرشده، زندانیان بند میثاق برخلاف برخی دیگر از بندهای زندان لاکان، از دسترسی به کتابخانه و برنامههای فرهنگی محروم هستند.
به گفته منابع آگاه، این محدودیتها فرصت مطالعه، آموزش و فعالیتهای فرهنگی را از زندانیان سلب کرده و فشار ناشی از انزوای طولانیمدت را افزایش داده است.
ملاقاتهایی که به ماهها انتظار میانجامد
گزارشها نشان میدهد ملاقات حضوری در بند میثاق با محدودیتهای شدید همراه است. بر اساس این گزارشها، در هر هفته تنها یک زندانی امکان ملاقات حضوری پیدا میکند و همین مسئله باعث شده برخی زندانیان ماهها در انتظار دیدار با اعضای خانواده خود بمانند.
خانوادههای زندانیان این وضعیت را عاملی برای تشدید فشارهای روحی بر زندانیان و نزدیکان آنان توصیف کردهاند.
بلاتکلیفی قضایی؛ ادامه بازداشت بدون برگزاری دادگاه
یکی از نگرانیهای اصلی مطرحشده، ادامه بازداشت برخی زندانیان بدون تعیین تکلیف قضایی است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، چهار زندانی با وجود گذشت مدت قابل توجهی از زمان بازداشت، همچنان بدون برگزاری جلسه دادگاه در زندان به سر میبرند. این چهار زندانی با اتهام «محاربه» روبهرو هستند، اما هنوز زمان رسیدگی به پرونده آنان مشخص نشده است.
فعالان حقوق بشر ادامه بازداشت طولانیمدت بدون رسیدگی قضایی را ناقض اصول دادرسی عادلانه دانسته و نسبت به آثار روانی و اجتماعی این وضعیت بر زندانیان و خانوادههای آنان هشدار دادهاند.
نظارت امنیتی و شنود مستمر مکالمات
منابع مطلع فضای بند میثاق را «کاملاً امنیتی» توصیف کردهاند. به گفته آنان، علاوه بر استقرار دوربینهای متعدد، مکالمات زندانیان نیز تحت شنود قرار دارد و ارتباطات روزمره آنان بهطور مستمر کنترل میشود.
فعالان حقوق بشر معتقدند این سطح از نظارت، حریم خصوصی زندانیان را نقض کرده و فضای روانی بند را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
زندان شیبان اهواز؛ بحران بهداشت در سایه بیتوجهی
همزمان با انتشار گزارشهای مربوط به زندان لاکان، منابع حقوق بشری از وخامت شرایط نگهداری زندانیان سیاسی در زندان شیبان اهواز نیز خبر دادهاند.
بر اساس این گزارشها، قطع مکرر آب، گلآلود بودن آب مصرفی، بالا زدن فاضلاب و کمبود امکانات بهداشتی موجب شیوع بیماریهای چشمی و کلیوی در میان زندانیان شده است. همچنین شمار زیادی از زندانیان تنها به یک حمام و یک سرویس بهداشتی دسترسی دارند و ناچارند ساعتها برای استفاده از این امکانات در صف بمانند.
گزارشها همچنین از وخامت وضعیت جسمانی حجت آلمحمد، از زندانیان این زندان، حکایت دارد. او با بیماری کلیوی و مشکلات شدید دندانی دستوپنجه نرم میکند، اما همچنان از دسترسی به خدمات درمانی مناسب محروم مانده است.
فعالان حقوق بشر میگویند تداوم این شرایط، نگرانیها درباره سلامت و جان زندانیان سیاسی در زندانهای ایران را افزایش داده و بار دیگر ضرورت نظارت نهادهای مستقل بر وضعیت زندانها و رعایت حقوق بنیادین زندانیان را برجسته کرده است.