کارشناسان عراقی خواستار تقویت سواد رسانهای زنان شدند
شرکتکنندگان در نشستی فرهنگی در عراق بر اهمیت همکاری میان نهادها و سازمانها برای پر کردن خلأهای اجتماعی، بهویژه در شرایطی که زنان با چالشهای بزرگی روبهرو هستند، تأکید کردند.
رجاء حمید رشید
عراق - در چارچوب برنامههای ماهانه «سالن فرهنگی زنان» و با همکاری پروژه «تاء» برای توانمندسازی زنان و «خانه رواق برای سیاستگذاری عمومی» در عراق، شامگاه شنبه ۱۶ مه نشستی فرهنگی با عنوان «چه کسی حقیقت را میسازد؟» برگزار شد. موضوع این نشست، راههای محافظت از زنان در برابر گمراهسازی رسانهای و کمک به آنان برای تشخیص حقیقت از اخبار و اطلاعات جعلی بود.
این نشست با مدیریت دکتر شهد الربیعی، مدیر پروژه «تاء»، برگزار شد و ساره الصراف، مدیر «خانه السوسه برای فرهنگ»، و ساره صباح، مدیر «خانه رواق»، در آن حضور داشتند. در این جلسه درباره شیوههای تولید و انتشار اطلاعات گمراهکننده علیه زنان، نقش رسانهها در آشکار کردن حقیقت و افزایش آگاهی عمومی، مسئولیت نهادهای معتبر در اجرای کارزارهای آگاهیبخش، و همچنین مهارتهای لازم برای تشخیص اخبار درست از نادرست گفتوگو شد.
محتوای سطحی و نبودِ راستیآزمایی، زمینهساز گمراهسازی رسانهای است
ساره الصراف، مدیر «خانه السوسه برای فرهنگ»، گفت: «نمیتوان با قطعیت گفت که انتشار اطلاعات گمراهکننده بهصورت سازمانیافته انجام میشود؛ چون فضای مجازی بسیار گسترده شده و امروز هر کسی میتواند خبر تولید کند و از طریق صفحه یا پلتفرم خود صحبت کند. مشکل اصلی این است که بدانیم چه کسی حرف میزند و چه کسی خبر را منتشر میکند. نمیتوان یک طرف مشخص را مسئول این گمراهسازی دانست، چون شبکههای اجتماعی همهجا را فرا گرفتهاند و ما هم بخشی از این فضا شدهایم، حتی به ستارههای آن تبدیل شدهایم. به همین دلیل کنترل این پدیده دشوار است.»
او افزود: «خیلیها میپرسند چرا ویدئوهای دارای محتوای سطحی و مبتذل تا این اندازه منتشر میشوند. دلیلش این است که مردم معمولاً چیزهای سادهتر و عجیبتر را دنبال میکنند، حتی اگر محتوایی سخیف داشته باشد و همه گروههای سنی آن را ببینند؛ انگار که این تصویر واقعی جامعه است، در حالی که چنین نیست. به این شکل، گمراهسازی شکل میگیرد. حتی زنانی که در شبکههای اجتماعی محصولات تجاری را تبلیغ میکنند، فضایی ایجاد میکنند که گویی همهچیز به نمایش کالا و ظاهر محدود شده است، و این هم نوعی گمراهسازی علیه دختران و جوانان به شمار میرود.»
او تأکید کرد که این پدیده فقط محدود به عراق نیست و در همهجا دیده میشود. به گفته او، برخی افراد در فضای مجازی فقط درباره «حقوق» صحبت میکنند، بدون آنکه به «مسئولیتها» اشاره کنند. همچنین به جای پرداختن به آینده شغلی یا رشد فردی، تنها بر پول و ثروت تمرکز میشود.
ساره الصراف ادامه داد: «یکی از مهمترین نکاتی که باید به آن توجه کنیم این است که قبل از باور کردن حرفهای هر فردی که در فضای رسانهای ظاهر میشود و توصیه میکند، ابتدا ببینیم او کیست و چه پیشینهای دارد. آیا خودش توانسته چیزی بسازد و به تعادل برسد یا نه؟»
او آگاهیبخشی را مهمترین راه مقابله با این پدیده دانست و گفت: «تنها ابزار ما برای مقابله با این وضعیت، آگاهیرسانی و گفتوگو از طریق نشستها و سمینارهاست.»
وی همچنین بر ضرورت پایبندی رسانهها و روزنامهنگاران به اصول حرفهای تأکید کرد و گفت رسانه باید بیطرف باشد، اطلاعات گمراهکننده منتشر نکند و از بزرگنمایی بپرهیزد. همچنین انتقال اطلاعات به مخاطبان باید با دقت، صداقت و رعایت اخلاق حرفهای انجام شود.
نهادها نقش مهمی در محافظت از زنان در برابر گمراهسازی دارند
در ادامه، ساره صباح، مدیر «خانه رواق»، بر ضرورت حمایت از زنان در برابر گمراهسازی رسانهای تأکید کرد و گفت هر زن امروز نماینده نهادی است که در آن فعالیت میکند. بسیاری از زنان در محیطهای کاری خود هدف شایعهسازی یا کارزارهای رسانهای گمراهکننده قرار گرفتهاند و همین موضوع اهمیت نقش نهادها در حمایت از آنان را نشان میدهد.
او گفت مرکز رواق بر تقویت جایگاه زنان در جامعه و معرفی تواناییها و شایستگیهای آنان تمرکز دارد، زیرا زنان پایه اصلی شکلگیری خانواده و جامعه هستند.
ساره صباح همچنین توضیح داد که نهادهای رسمی و تخصصی، برخلاف بسیاری از صفحات و پلتفرمهای مجازی، اخبار را پس از بررسی و اطمینان از صحت آنها منتشر میکنند. به گفته او، در شبکههای اجتماعی گاهی اطلاعات بدون بررسی کافی منتشر میشود، در حالی که وظیفه نهادها تحلیل دقیق اطلاعات و انتقال درست آن به مردم است.
او با ابراز تأسف از اینکه برخی نهادها سرعت تبلیغاتی شبکههای اجتماعی را ندارند، گفت: «نقش ما، حتی اگر دنبالکنندگان زیادی نداشته باشیم، از خانواده و محیط کار آغاز میشود؛ یعنی آموزش مردم برای اینکه پیش از باور یا انتشار هر خبری، از صحت آن مطمئن شوند.»
او در پایان بر اهمیت همکاری میان سازمانها برای رفع خلأهای موجود در جامعه تأکید کرد و گفت این نشستها، کارزارها و ابتکارها به زنان فرصتی میدهد تا صدای خود را از طریق نهادها و فضاهای فرهنگی و اجتماعی مطرح کنند.
این نشست با مشارکت و گفتوگوی حاضران به پایان رسید؛ گفتوگوهایی که به غنای بحث درباره راههای مقابله با گمراهسازی رسانهای و افزایش آگاهی اجتماعی کمک کرد.