بحران اقتصادی اقلیم باشور کوردستان؛ زنان زیر فشار تأخیر حقوق و کاهش خدمات
تأخیر حقوق و کاهش خدمات در اقلیم باشور کوردستان، فشار اقتصادی و اجتماعی مضاعفی بر زنان وارد کرده است.
دیرین رحیم
سليمانی- در حالی که فساد سیاسی و اداری، همراه با تعطیلی و اختلال در فعالیتهای پارلمان، بحرانهای اقلیم باشور کوردستان را عمیقتر کرده است، شهروندان، بهویژه زنان، با موجی مستمر از وخامت وضعیت اقتصادی، تأخیر در پرداخت حقوق و کاهش خدمات اساسی روبهرو هستند.
بیگَرد محمد، فعال حقوق زنان و فعال در سازمانهای جامعه مدنی، درباره تشکیل نشدن دولت و پیامدهای سیاسی و اقتصادی آن، بهویژه تأثیر این وضعیت بر زنان، با ما گفتوگو کرده است.
تأثیر بحران اقتصادی بر زنان
بیگَرد محمد گفت: «بهدلیل خلأ گسترده در روند تشکیل دولت، شرایط سیاسی و اقتصادی ناشی از جنگ و درگیریها و همچنین تشکیل نشدن دولت، باعث شده خانوادهها شرایط دشواری را پشت سر بگذارند و بار سنگین این وضعیت بیش از همه بر دوش زنان باشد.
از نظر اقتصادی، فشار زیادی بر زنان وارد میشود. در گذشته بیشتر مردم در سطح اقتصادی مشابهی زندگی میکردند، اما امروز فاصله میان سطوح مختلف زندگی بیشتر شده است. تنوع کالاها، مدلها، سبک زندگی و هزینههای مربوط به دکوراسیون و تجملات افزایش یافته و همین مسئله فشار بیشتری بر زنان ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، بازار شرایط بسیار دشواری دارد و مشکلاتی مانند پرداخت نشدن یا تأخیر در پرداخت حقوق نیز به این فشارها اضافه شده است. این فشار بار دیگر متوجه زنان میشود، زیرا نیازهای زندگی افزایش یافته و زنان نیز بیش از گذشته وارد بازار کار شدهاند. این وضعیت مسئولیتهای بیشتری را بر دوش آنان گذاشته است.
چه زن کار کند و چه نکند، از جنبههای مختلف با مشکلاتی روبهرو است. ساعات کاری طولانی است و درآمد حاصل از کار نیز در بسیاری موارد برای تأمین نیازهای اساسی کافی نیست. نبود حمایت کافی از سوی اعضای خانواده نیز باعث میشود زنان بهطور مداوم در اضطراب باشند، وضعیت روحی نامناسبی پیدا کنند و دچار خشم و فشار روانی شوند.
نیازها روزبهروز بیشتر میشوند، بهویژه نیازهای کودکان. این فشارها از همه جهات بر زنان متمرکز میشود و بخش بزرگی از بار مسئولیت بر دوش آنان قرار میگیرد؛ بهخصوص زنانی که مسئولیت خانواده و تأمین معاش اقتصادی بر عهده آنهاست. بحران اقتصادی و پرداخت نشدن حقوق نیز به فروپاشی برخی خانوادهها و افزایش فشارهای روانی منجر شده است.»
«درباره مشکلات صحبت میشود، اما راهحلی برای آنها ارائه نمیشود»
او افزود: «در عرصه سیاسی، در گذشته زنان پیشمرگه، عکاسان زن و روزنامهنگاران زن پیشمرگه داشتیم که در جبهه جنگ حضور داشتند. اما امروز فشار ناشی از اظهارنظرها، تمسخر و شبکههای اجتماعی، در کنار عملکرد جریانهای سیاسی، اسلامی و لیبرال، باعث شده زنان بیش از پیش آسیب ببینند.
زنان همچنان در معرض فشارهای اجتماعی قرار دارند و با وجود گسترش منابع اطلاعاتی، عقبماندگی فکری و فرهنگی همچنان بسیاری از زنان را تحت تأثیر قرار داده است. وضعیت زنان به مرحله نگرانکنندهای رسیده است، زیرا بسیاری از اقدامات موجود تنها جنبه ظاهری دارند و به مسائل واقعی و روزمره زنان بهطور جدی پرداخته نمیشود.
در چنین شرایطی، فشارهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بیش از همه بر زنان وارد میشود. زنان همواره سهم بیشتری از طعنه، تحقیر و رفتارهای نامناسب را متحمل شدهاند و در بسیاری موارد حتی با قتل، سرکوب یا دخالت در تمام ابعاد زندگی خود مواجهاند.
کودکان نیز از پیامدهای این وضعیت آسیب میبینند. گاهی برخورد با مادران بسیار سختگیرانه میشود و گاهی نیز با بیتوجهی مواجه میشوند؛ در حالی که باید زمینه تربیت مناسب کودکان فراهم شود، آنها درگیر مسائلی میشوند که هزینه سنگینی برایشان دارد.
ما همیشه نارضایتی خود را بیان کرده یا نقاط ضعف را مطرح کردهایم، اما هیچگاه بهطور جدی به سراغ راهحلها نرفتهایم. این مشکلات باید بهصورت نهادی و با همکاری دولت و رسانهها پیگیری و برای آنها راهحل پیدا شود.»
«زنان مستقیماً تحت تأثیر این وضعیت قرار میگیرند»
بیگَرد محمد همچنین گفت خلأ سیاسی موجود در اقلیم باشور کوردستان که در تأخیر در برگزاری نشستهای پارلمان و تشکیل نشدن دولت نمود پیدا کرده، تأثیر مستقیمی بر همه حوزههای زندگی، بهویژه در زمینههای قانونی و حقوقی، دارد.
او افزود: «در این مرحله چندین طرح و لایحه مهم وجود دارد که باید در پارلمان درباره آنها رأیگیری شود و وارد مرحله اجرا شوند. فعالیت پارلمان و تأخیر در تشکیل دولت تأثیر مستقیمی بر حوزههای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد و بر همه افراد جامعه اثر میگذارد.
در میان گروههای مختلف جامعه، زنان از قربانیان اصلی این وضعیت هستند. بهویژه هنگامی که از دشوار شدن شرایط اقتصادی صحبت میکنیم، زنان بهعنوان بخش مهمی از جامعه، مستقیماً تحت تأثیر این وضعیت قرار میگیرند و این مسئله به افزایش مشکلات اجتماعی منجر میشود.
اگر در کشوری قانون حاکم نباشد، پارلمان کارآمد نباشد، درباره زندگی و منافع شهروندان در پارلمان گفتوگو نشود، دولت نیز کارآمد نباشد و سازوکار پاسخگویی وجود نداشته باشد، نمیتوان انتظار بهبود شرایط را داشت.»
«زنان در حل مشکلات و مبارزه با فساد نقش اصلی دارند»
او در ادامه گفت: «وقتی زنی کار میکند، شغل او باید متناسب با جایگاه و تواناییهایش باشد، نه اینکه حجم کار آنقدر زیاد باشد که باعث فرسودگی، خستگی و از دست رفتن توان او شود.
همچنین بهدلیل افزایش مسئولیتها و هزینههای زندگی، فشار بر زنان بیشتر شده است. درآمدی که زنان از طریق کار به دست میآورند، بخشی از اوقات صرف هزینه مهدکودک و نگهداری از کودکان میشود و در نتیجه خستگی و فرسودگی آنان دوچندان میشود.
زنان میتوانند در اصلاحات و مبارزه با فساد نقش مؤثری داشته باشند و این امر از دو مسیر اصلی امکانپذیر است. مسیر نخست از بالا و از سوی دولت است؛ دولت باید با فعال کردن پارلمان و دستگاههای رسمی برای حل مشکلات اقدام کند.
مسیر دوم، آموزش است. باید افراد بهگونهای تربیت شوند که نهتنها خود مرتکب فساد نشوند، بلکه در برابر فساد نیز سکوت نکنند.
من دختری با نیازهای ویژه دارم. قانون حمایت از افراد دارای نیازهای ویژه در سال ۲۰۱۱ تصویب شده، اما اجرا نشده است. من منتظرم دولت تشکیل شود تا این قانون اجرایی شود.
در مورد زنان، نداشتن درآمد، زنان بیکار و زنان بیمار، ما با ابعاد مختلفی از مشکلات روبهرو هستیم؛ زیرا جامعه سالم به زن سالم نیاز دارد.»
او در پایان گفت: «موضوع اشتغال در همه کشورها یک مشکل بزرگ است، بهویژه در کردستان. دیدگاه ما این است که زنان نباید فقط در بخش دولتی به دنبال شغل باشند؛ این نگاه درستی نیست و نباید به معیار تبدیل شود.
هر زنی که از دانشگاه یا مؤسسه آموزشی فارغالتحصیل میشود، باید فرصت اشتغال داشته باشد، اما در مقابل باید فرصتهای شغلی نیز بر اساس قانون فراهم شود. زنی که برای کار از خانه خارج میشود باید از حقوق قانونی و شغلی برخوردار باشد و دستمزد مناسبی دریافت کند. همچنین باید امکان ارتقای شغلی، آموزش و پیشرفت برای او فراهم باشد و فرصتها بر اساس دانش، توانایی و شایستگی فردی تعیین شوند، نه ظاهر و شکل افراد.
همچنین باید زمینه اشتغال زنان، بهویژه زنان فارغالتحصیل دانشگاهها و مؤسسات آموزشی، فراهم شود؛ چرا که در بخشهای مختلف به تخصص و توانایی آنان نیاز داریم.»