ایستهای سرکوب در سقز و سنە؛ تفتیش، تحقیر و رعب
شهروندان روژهلاتی از گسترش ایستهای بازرسی و دخالت نیروهای امنیتی در حریم خصوصی مردم خبر میدهند.
مرکز خبر- همزمان با افزایش حضور نیروهای امنیتی و استقرار ایستهای بازرسی در برخی محلات و میدانهای شهرهای روژهلات به ویژه سقز و سنە، گزارشهای متعددی از تفتیش تلفنهای همراه، بازرسی کیف و وسایل شخصی شهروندان و برخوردهای تحقیرآمیز با زنان و جوانان منتشر شده است؛ اقداماتی که به گفته شهروندان، فضای شهر را بیش از پیش امنیتی و ملتهب کرده است.
بر اساس گزارشهای دریافتی، نیروهای مستقر در این ایستهای بازرسی بدون ارائه حکم قضایی یا توضیح مشخص، اقدام به متوقف کردن شهروندان، بررسی مدارک هویتی و در برخی موارد تفتیش تلفنهای همراه و وسایل شخصی آنان میکنند.
روایت دختری نوجوان از ایست بازرسی
سارا.ه،دختر نوجوان روژهلاتی در گفتوگو با ما، از تجربه خود در یکی از ایستگاههای بازرسی میگوید: «همراه دوستم بودم و از کلاس برمیگشتیم که چند نیروی ایست بازرسی در میدان ههلوی سقز جلویمان را گرفتند، اول درباره اینکه کجا میرویم و چرا بیرون هستیم سؤال کردند، بعد از ما خواستند گوشیهایمان را نشان بدهیم.»
او میگوید مأموران بدون اجازه شروع به چک کردن تلفن همراه او و دوستش کردهاند: «عکسها، پیامها و حتی صفحه اینستاگراممان را نگاه میکردند. یکی از مأمورها به خاطر نوع لباس و آرایش دوستم چند بار با لحن تحقیرآمیز صحبت کرد. ما فقط ترسیده بودیم و نمیدانستیم اگر مخالفت کنیم چه اتفاقی میافتد.»
به گفته این شهروند نوجوان، برخورد مأموران باعث شده او و بسیاری از دختران جوان از حضور در برخی خیابانها و میدانهای شهر احساس ناامنی کنند و حتی بدون آنکه کاری کرده باشند از تیررس ماموران فرار کنند.
این نوجوان ادامه داد «قبل ما به خانمی گیر داده بودن، او جسورانه سر ماموران داد میزد و میگفت حق نداری گالری، تلگرام و مخاطبانم رو چک کنی، مسایل خانوادگی در آن است، شرم کن، ولی ما خیلی ترسیده بودیم و حتی دوستم شروع به جویدن ناخنهایش کرد»
مادر این نوجوان میگویند: «فرزندم پس از مواجهه با این ایست بازرسی دچار اضطراب و ترس شده است.»
گسترش فضای امنیتی در خیابانها
فعالان مدنی و شهروندان، افزایش ایستهای بازرسی در شهرهای روژهلات کوردستان را بخشی از تشدید فضای امنیتی و کنترل اجتماعی در ماههای اخیر میدانند. آنان معتقدند خیابانها و میدانهای شهر به محل تفتیش و بازجویی روزمره شهروندان تبدیل شده و حریم خصوصی مردم بهطور فزایندهای نقض میشود.
به گفته آنان، زنان و دختران جوان بیش از دیگران هدف برخوردهای سلیقهای، کنترل پوشش و رفتارهای تحقیرآمیز قرار میگیرند.
نگرانی از نقض حریم خصوصی و حقوق شهروندی
حقوقدانان و فعالان حقوق بشر بارها تأکید کردهاند که بازرسی تلفن همراه و وسایل شخصی شهروندان بدون حکم قضایی، نقض آشکار حریم خصوصی و حقوق شهروندی محسوب میشود. با این حال، گزارشها نشان میدهد که در بسیاری از ایستهای بازرسی، نیروهای امنیتی بدون ارائه مجوز قانونی اقدام به تفتیش وسایل مردم میکنند.
شهروندان شهرهای روژهلات - به ویژه گزارشهایی از دو شهر سقز و سنە - میگویند تداوم این وضعیت، علاوه بر ایجاد رعب و ناامنی روانی، زندگی روزمره مردم را نیز مختل کرده و فضای شهرها را بیش از پیش به محیطی امنیتی و پرتنش تبدیل کرده است.