ایران در رتبه ۱۷۷ آزادی مطبوعات؛ هشدار گزارشگران بدون مرز درباره تشدید سرکوب رسانهها
سازمان گزارشگران بدون مرز در تازهترین شاخص جهانی آزادی مطبوعات اعلام کرد ایران با یک پله سقوط در جایگاه ۱۷۷ از میان ۱۸۰ کشور قرار گرفته؛ رتبهای که نشاندهنده تداوم فضای «بسیار وخیم» برای روزنامهنگاران و رسانههای مستقل است.
مرکز خبر- بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ سازمان گزارشگران بدون مرز، ایران با سقوطی دیگر در میان پایینترین کشورهای جهان از نظر آزادی رسانه قرار گرفت و در رتبه ۱۷۷ از مجموع ۱۸۰ کشور ایستاد؛ جایگاهی که این کشور را همچنان در جمع سرکوبگرترین حکومتها برای فعالیت روزنامهنگاری نگه میدارد. در این ردهبندی تنها سه کشور وضعیت بدتری از ایران دارند و گزارشگران بدون مرز، جمهوری اسلامی را یکی از اصلیترین زندانبانان روزنامهنگاران در جهان معرفی کرده است.
گزارش تازه این نهاد بینالمللی تأکید میکند که برای نخستینبار در ۲۵ سال گذشته، بیش از نیمی از کشورهای جهان در وضعیت «سخت» یا «بسیار جدی» از نظر آزادی مطبوعات قرار گرفتهاند و تنها هفت کشور که مجموعاً حدود یک درصد جمعیت جهان را دربر میگیرند، محیطی «خوب» و امن برای فعالیت حرفهای خبرنگاران دارند. به گفته گزارشگران بدون مرز، میانگین جهانی آزادی رسانه در سال جاری به پایینترین سطح خود در یکربع قرن اخیر رسیده است.
در این گزارش، بیشترین افت مربوط به شاخص «حقوقی و قضایی» عنوان شده است؛ بخشی که نشان میدهد دولتها با توسل فزاینده به قوانین ضدتروریسم، مقررات اضطراری و اتهامهای کلی امنیت ملی، دامنه تعقیب و محدودسازی روزنامهنگاران را گسترش دادهاند. گزارشگران بدون مرز هشدار داده است که جرمانگاری روزنامهنگاری اکنون به یک روند جهانی تبدیل شده، اما در حکومتهای اقتدارگرا این ابزار بیش از هر جا برای خاموش کردن اطلاعرسانی مستقل به کار گرفته میشود.
ایران در این میان بهعنوان یکی از نمونههای برجسته این سرکوب معرفی شده است؛ کشوری که به گفته گزارشگران بدون مرز، رسانههای داخلی آن تحت کنترل شدید ساختار حکومتی قرار دارند، خبرنگاران مستقل با بازداشت، احکام قضایی، تهدید امنیتی و محرومیت شغلی روبهرو هستند و بخش عمده اطلاعرسانی آزاد درباره تحولات آن ناگزیر از طریق رسانههای خارج از کشور انجام میشود. این سازمان همچنین تأکید کرده است که پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی» و در ادامه فضای جنگی و امنیتی ماههای اخیر، فشار بر خبرنگاران و فعالان رسانهای در ایران شدت بیشتری گرفته است.
گزارشگران بدون مرز تصریح میکند که سوءاستفاده از مفاهیمی چون «حفظ امنیت ملی»، «مقابله با تروریسم» و «حمایت از نظم عمومی» اکنون به یکی از اصلیترین سازوکارهای قانونی برای بستن دهان خبرنگاران بدل شده و این روند، حق دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات را بهطور جدی تهدید میکند. در چنین شرایطی، افت دوباره ایران در شاخص جهانی آزادی مطبوعات نه فقط یک جابهجایی آماری، بلکه نشانهای روشن از تعمیق انسداد خبری، گسترش سانسور و تنگتر شدن عرصه فعالیت برای روزنامهنگاری مستقل در کشور ارزیابی میشود.