تشدید بحران گاز و تهدید معیشت زنان نانپز در کویه
افزایش بیسابقه قیمت و کمبود گاز، زنان فعال در پخت نان خانگی در کویه را با چالش جدی در تأمین معیشت مواجه کرده و استمرار این فعالیت سنتی را با تهدید روبهرو ساخته است.
شیا کویی
کویه- در شهر کویه و حومه آن، بسیاری از زنان، از سالمندان تا جوانان و فارغالتحصیلان، برای تأمین معاش خود و خانوادههایشان به پخت نان خانگی روی آوردهاند. این کار تنها منبع درآمد نیست، بلکه راهی برای حفظ سنتی قدیمی است که در برخی مناطق به نام «نان تیری»، «نان کوردی» یا «نان خانگی» شناخته میشود؛ سنتی که بدون این تنورهای خانگی در معرض فراموشی قرار میگیرد.
در ماه گذشته و همزمان با افزایش تنشهای نظامی، قیمت گاز بهطور بیسابقهای افزایش یافت و در برخی مناطق حتی نایاب شد. از آنجا که پخت نان کاملاً به گاز وابسته است، زنان با دو انتخاب دشوار روبهرو شدند: توقف کار یا انتظار برای بازگشت شرایط به حالت عادی.
«بهدلیل نبود گاز نمیتوانیم ادامه دهیم»
نانوایی « نانی تیری رووناک» یکی از کارگاههایی است که ۱۴ زن در دو شیفت روزانه در آن کار میکنند. پرژین طهیر، صاحب این نانوایی، میگوید: «از سال ۲۰۱۵ این نانوایی را اداره میکنم و یکی از قدیمیترین مراکز پخت نان در کویه است. اما امروز با بحرانی واقعی روبهرو هستیم؛ نبود گاز ادامه کار را تقریباً غیرممکن کرده است.»
او میافزاید: «پخت نان کار سختی است، اما برای زنان مایه افتخار است. ۱۴ زن از این راه خانوادههایشان را تأمین میکنند، اما افزایش قیمت گاز معیشت آنها را تهدید میکند. پس از عید فطر، نانوایی را سه هفته تعطیل کردیم و فقط بهدلیل نیاز مشتریان دوباره بازگشتیم. با این حال، اکنون تنها تعداد کمی کار میکنند، چون توان تأمین هزینه گاز را نداریم.»
به گفته او، قیمت نان نیز افزایش یافته است: «قیمت ۵۰ قرص نان از ۱۶ هزار دینار به ۲۰ هزار دینار رسیده است.» او همچنین توضیح میدهد که پیشتر روزانه ۱۵ کپسول گاز مصرف میکردند، اما اکنون تنها میتوانند ۸ یا ۹ کپسول تهیه کنند و هر کپسول ۲۵ هزار دینار هزینه دارد؛ گاهی هم اصلاً گاز در دسترس نیست.
او میگوید: «هیچ حمایتی دریافت نکردهایم. انتظار داشتیم مسئولان به ما کمک کنند، چون اینجا برای مردم اشتغال ایجاد کرده، اما متأسفانه کسی حمایت نکرد. اگر کمک اندکی میداشتیم، میتوانستیم روزانه ۵ یا ۶ کپسول گاز تأمین کنیم.»
در مورد واکنش مردم به افزایش قیمت نان نیز میگوید: «مشتریان کاملاً درک میکنند. میدانند که افزایش قیمت تقصیر ما نیست. کسانی که قبلاً ۵۰ قرص نان میخریدند، حالا ۲۵ یا کمتر میخرند. همه منتظر بهبود شرایط هستند.»
«زندگی ما به این کار وابسته است»
بهار حَمد، زنی سالخورده که سالها در این نانوایی کار کرده، میگوید: «ما ۱۴ زن هستیم و زندگیمان به این کار وابسته است. دیگر حقوق ثابتی نداریم. قبلاً ۱۵۰ هزار دینار کمکهزینه دریافت میکردم، اما قطع شده است. حدود شش سال است که از این راه زندگی میکنم و اگر نانوایی تعطیل شود، توان تأمین هزینههایم را ندارم.»
او میافزاید: «سنم بالا رفته و نمیتوانم کار دیگری انجام دهم. اینجا محیطی است که میتوانم در آن خمیر درست کنم و نان بپزم. اما کار بسیار سخت شده است. از مسئولان میخواهم آب را دوباره تأمین کنند و به صاحب نانوایی برای تهیه گاز کمک کنند تا منبع درآمدمان را از دست ندهیم.»
در مجموع، تداوم کمبود و گرانی گاز نهتنها معیشت زنان نانپز در کویه را با تهدید جدی مواجه کرده، بلکه ادامه این وضعیت میتواند به تضعیف یا حتی از میان رفتن یکی از سنتهای بومی این منطقه نیز بینجامد. زنانی که سالها از این راه امرار معاش کردهاند، اکنون در انتظار بهبود شرایط یا حمایت نهادهای مسئول هستند؛ انتظاری که طولانی شدن آن، به معنای از دست رفتن تدریجی این منبع درآمد و میراث فرهنگی خواهد بود.