قتل‌های فرقه‌ای و رنگ باختن اعتماد میان سوری‌ها
ولاء تاج‌الدین، وکیل سوری، می‌گوید قتل‌های پیاپی فرقه‌ای پیوند سوری‌ها با میهن مشترکشان را سست کرده است. این وکیل هشدار می‌دهد که تا وقتی قاتلان بازخواست نشوند و نفرت‌پراکنی ادامه داشته باشد، همزیستی در سوریه در خطر می‌ماند.
شروق الحجلی
سویدا -کشتن مردم به خاطر دین و فرقه‌شان در سوریه دیگر رویدادی گاه‌به‌گاه نیست. هر قتل تازه نگرانی‌ها درباره‌ی امنیت غیرنظامیان را بیشتر می‌کند. بسیاری می‌پرسند آیا دولت می‌تواند از جان همه‌ی شهروندان به یک اندازه محافظت کند. مردم بیش از همه می‌ترسند که جان و امنیت هر کس به فرقه‌اش گره بخورد.
ولاء تاج‌الدین، وکیل دادگستری، هشدار داد که اوضاع اجتماعی سوریه بسیار وخیم شده و فرقه‌ی آدم‌ها کم‌کم از شهروند بودنشان مهم‌تر می‌شود. به گفته‌ی او، در برخی جاها سرنوشت افراد را فرقه‌شان تعیین می‌کند.
از نظر ولاء تاج‌الدین، بخشی از این وضع به روی کار آمدن گروه‌های تندروی دینی با پیشینه‌ی جهادی و سلفی برمی‌گردد. این گروه‌ها شکاف‌های جامعه را عمیق‌تر و پایه‌های همزیستی را لرزان کرده‌اند. سوریه زمانی به ثبات بازمی‌گردد که قانون پشتیبان همه باشد و همه‌ی شهروندان، با هر دین و فرهنگی، در برابرش برابر باشند.
این وکیل سوری افزود که ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی رنگ باخته و هم‌زمان تحریک علیه برخی اقلیت‌ها شدت گرفته است. به باور او، کارزار رسانه‌ای علیه یک گروه می‌تواند حمله به همان گروه را در چشم مردم موجه جلوه دهد.
به گفته‌ی ولاء تاج‌الدین، این تحریک‌ها ممکن است از حرف فراتر برود و به حمله‌ی مستقیم بینجامد. وقتی خشونت یکی پس از دیگری پیروان مذاهب مختلف را نشانه می‌گیرد، دیگر نمی‌توان هر حادثه را جدا از بقیه دانست. این حمله‌ها این نگرانی را برانگیخته که خشونت بر پایه‌ی هویت در سوریه الگویی تکراری پیدا کرده باشد.
کمیته‌هایی که هنوز کسی را محاکمه نکرده‌اند
پس از برخی کشتارها کمیته‌هایی برای تحقیق تشکیل شد، اما ولاء تاج‌الدین کارایی آن‌ها را زیر سؤال برد. این کمیته‌ها تاکنون نه نتیجه‌ای اعلام کرده‌اند و نه کسی را پای میز محاکمه کشانده‌اند. به باور او، اگر وضع تغییر نکند، این تحقیقات نمایشی بیش نخواهد بود و قربانیان و خانواده‌هایشان به عدالت نخواهند رسید.
ولاء تاج‌الدین همچنین گفت سابقه‌ی چند نفر از اعضای یکی از این کمیته‌ها را بررسی کرده و دیده است که یکی از آنان پیش‌تر مطالبی تحریک‌آمیز علیه علوی‌ها منتشر کرده است.
این وکیل سوری بر این نکته پای فشرد که پایه‌ی هر دولتی قانون و عدالت است. هر جا انتقام و خونریزی جای قانون را بگیرد، بنیان دولت می‌لرزد. در این صورت سوری‌ها، از هر دین و مذهبی، بیش از پیش خود را بی‌پناه و شهروند درجه‌دو می‌بینند.
حمله‌های پیاپی و نگرانی از گسترش خشونت
به گفته‌ی ولاء تاج‌الدین، هفت مهندس و کارگر را روی پل مصیاف به جرم علوی بودن کشتند. چند جوان دروزی نیز با مجوز رسمی برای چیدن زیتون به زمین‌هایشان رفته بودند، اما زنده برنگشتند.
به باور این وکیل سوری، چنین رویدادهایی این پرسش را پیش می‌کشد که دولت تا چه اندازه از غیرنظامیان محافظت می‌کند. او یادآوری کرد که بی‌کیفر ماندن عاملان شکاف‌ها را عمیق‌تر می‌کند و ممکن است گروه‌های مختلف سوری را به فکر دفاع از خود بیندازد. این وضع صلح میان سوری‌ها را شکننده‌تر می‌کند و خطر درگیری را بالا می‌برد.
وقتی هویت فرقه‌ای بر هویت ملی می‌چربد
ولاء تاج‌الدین گفت هرچه حمله‌های فرقه‌ای بیشتر شده، سوری‌ها کمتر خود را اهل یک وطن می‌دانند و هویت‌های فرعی پررنگ‌تر شده است. سخنان تحریک‌آمیز و توهین به پیروان مذاهب و فرهنگ‌های دیگر هم اعتماد مردم به یکدیگر را از بین می‌برد و راه همزیستی را می‌بندد.
او تأکید کرد که هر گروهی حق دارد از اعضای خود حمایت کند و هویت فرهنگی و تاریخی‌اش را نگه دارد. این حق اما نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن حقوق دیگران شود. وقتی مردم ببینند دولت نمی‌تواند امنیتشان را تأمین کند، با پافشاری بیشتری خواستار محافظت و حق تعیین سرنوشت می‌شوند.
به گفته‌ی ولاء تاج‌الدین، نباید تاریخ گروه‌های مختلف سوریه را به حاشیه راند یا نقششان را کم‌اهمیت جلوه داد، زیرا علوی‌ها، دروزی‌ها، کوردها و دیگران بخشی جدایی‌ناپذیر از گذشته و هویت این کشورند. او همچنین هشدار داد که نباید از رسانه‌ها و پول‌هایی که با انگیزه‌ی سیاسی خرج می‌شود، برای نفرت‌پراکنی و ساختن تصویری خصمانه و کلیشه‌ای از گروه‌های دیگر استفاده کرد.