رجاء حمید رشید

عراق- کارزار «آزادی بیان» به ابتکار کمیته‌ی اعتراضات و با مشارکت زنان فعال و مدافع حقوق بشر آغاز شده است. این کارزار در شرایطی شکل گرفته که عرصه‌ی آزادی‌ها هر روز تنگ‌تر می‌شود و فشار بر صداهای مخالف بالا گرفته است. گردانندگان آن خواستار توقف پیگرد منتقدان و بازنگری در قوانینی هستند که آزادی را محدود می‌کنند. آنان همچنین بر ضرورت پدید آمدن فضایی امن تأکید دارند تا شهروندان بتوانند دیدگاه خود را آزادانه بیان کنند و دست به اعتراض بزنند. در این میان، زنان فعال با فشار و بدنام‌سازی دوچندانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

انتصار المیالی، فعال مدنی، همراه با شماری از زنان مدافع حقوق بشر به این کارزار پیوسته است. او بر ضرورت همبستگی با صداهای آزادی‌خواهی تأکید کرد که سکوت را برنمی‌تابند. به باور او، شهروندان باید بی‌هراس از پیگرد، تهدید یا بدنام‌سازی، از حق بیان و اعتراض خود بهره‌مند باشند.

المیالی افزود: «این کارزار از دل رنج‌ها و پیگردها برخاست و واقعیت تلخ امروز آن را به ضرورتی گریزناپذیر بدل کرد. کار به جایی رسیده که مجال نفس کشیدن بیش از هر زمان دیگری تنگ شده است. دهان‌ها را می‌بندند و می‌کوشند مردم را از آگاهی دور نگه دارند و این، خطری جدی برای موجودیت جامعه‌ی ماست. این کارزار را به راه انداختیم، چون باور داریم سکوت دیگر برای هیچ‌کس گزینه‌ای امن نیست. کلام آزاد تنها روزنه‌ای است که برای حفظ کرامت این جامعه و اصلاح آن باقی مانده است.»

المیالی درباره‌ی هدف‌های کارزار توضیح داد که فعالان آن هم‌زمان دو مسیر را دنبال می‌کنند. آنان در کوتاه‌مدت از حکومت می‌خواهند همه‌ی پیگردها را بی‌درنگ متوقف کند و اتهام‌هایی را که او ظالمانه می‌خواند، از منتقدان بردارد. حمایت واقعی و فوری از فعالان زن و مرد نیز از دیگر خواسته‌های آنان است.

در بلندمدت نیز این کارزار در پی گسترش آگاهی عمومی و اصلاحات قانونی است. المیالی گفت: «به تغییر موقت رفتار حکومت با معترضان بسنده نمی‌کنیم. خواستار برچیدن ساختار قانونی سرکوبگر و اصلاح موادی هستیم که بیان دیدگاه را جرم می‌انگارند. حق اعتراض و بیان، لطف حکومت به مردم نیست. می‌خواهیم این حق به فرهنگی ریشه‌دار و رفتاری عادی تبدیل شود که قانون از آن پشتیبانی می‌کند و جامعه به آن احترام می‌گذارد.»

المیالی در ادامه به نقش زنان در این کارزار پرداخت. به گفته‌ی او، فشاری که بر زنان فعال وارد می‌شود تنها سیاسی و امنیتی نیست و به زندگی اجتماعی و خانوادگی‌شان نیز کشیده می‌شود.

او افزود: «همکاران مرد ما با فشار سیاسی و امنیتی روبه‌رو هستند، اما آنچه ما تحمل می‌کنیم فشاری دوچندان و چندلایه است. مرد را به‌خاطر موضع سیاسی‌اش زیر فشار می‌گذارند، در حالی که به زن فعال از راه آبرو، جایگاه اجتماعی و خانواده‌اش حمله می‌کنند. در فضای مجازی کارزارهای سازمان‌یافته‌ای برای بدنام کردن ما به راه انداخته‌اند و ما را ترور شخصیت می‌کنند. از آداب و رسوم نیز ابزاری تازه ساخته‌اند تا ما را سرکوب کنند و اراده‌مان را بشکنند. آنان فقط از دیدگاه‌های ما هراس ندارند، بلکه از شجاعت زنی می‌ترسند که تغییر را رهبری می‌کند و دیگر زیر بار قیمومیت نمی‌رود.»

المیالی تأکید کرد که موفقیت کارزار را نه با شمار بیانیه‌ها و تجمع‌های اعتراضی، بلکه با توان آن در شکستن دیوار ترس باید سنجید. به باور او، کارزار زمانی به هدفش رسیده است که صداهای مردد جرئت پیدا کنند دیدگاهشان را بیان کنند و به جمع خواهان آزادی بیان بپیوندند.

او در پایان به زنان و دخترانی که از ترس نگاه جامعه یا واکنش حکومت هنوز پا پیش نگذاشته‌اند، گفت: «ترس دیوار می‌سازد، اما همبستگی ما آگاهی می‌آفریند و این دیوار را فرو می‌ریزد. تو امروز از رویارویی با جامعه‌ای که سرکوبت می‌کند می‌هراسی. همین جامعه فردا، وقتی ببیند چه تغییری پدید آورده‌ای، در برابر توانت سر تعظیم فرود خواهد آورد. سکوت امنیتت را تضمین نمی‌کند، اما صدای امروز تو ضامن آزادی و کرامت نسل‌های آینده است. در رقم زدن این تاریخ سهیم باش و در حاشیه منتظر نمان.»