بهاران لهیب

تخار- پس از حاکمیت طالبان و صدور فرمان منع تحصیل دختران در پوهنتون‌ها، هزاران دانشجوی زن که سال‌ها برای رسیدن به آموزش عالی تلاش کرده بودند، ناگهان از صنف‌های درسی، استادان و آینده‌ای که برای خود تصور می‌کردند، محروم شدند. این تصمیم نه‌تنها روند علمی کشور را متوقف ساخت، بلکه زنان را به حاشیه راند و آنان را از مشارکت فعال در ساختن جامعه بازداشت.

در چنین شرایطی، نیاز به بدیل‌های آموزشی بیش از هر زمان دیگر احساس شد؛ بدیل‌هایی که بتوانند دست‌کم بخشی از خلا ایجاد شده توسط بسته ‌شدن پوهنتون‌ها را جبران کنند. یکی از این راهکارها، ایجاد پوهنتون‌ها آنلاین ویژه زنان است؛ ساختاری که توانست برای دختران افغان به امید تبدیل شود. پوهنتون زن آنلاین به‌عنوان یک ابتکار عالی، برای حفظ آموزش در زمانی که دروازه‌های پوهنتون‌ها بسته شده‌اند. این نوع آموزش، فرصتی فراهم می‌کند تا زنان بتوانند از داخل خانه، در محیطی امن‌تر، به تحصیل ادامه دهند و از انزواه و ناامیدی نجات پیدا کنند..

اهمیت این نوع پوهنتون‌ها تنها در انتقال دانش خلاصه نمی‌شود، بلکه نقش حیاتی در حفظ اعتمادبه‌نفس، هویت علمی و امید زنان دارد. در شرایط  که طالبان صدایی زن را عورت می‌خوانند و فعالیت شان در جامع را منحرف ساختن مردان می‌دانند. درس‌های آنلاین و مخفی خانگی روزنه امید و مبارزه در جامعه افغانستان به شمار می‌رود.

ما با طراوت سیرت یکی از محصلان این پوهنتون هم کلام شدیم. وی می‌گوید: «دلیل که من پوهنتون آنلاین زن را انتخاب کردم. که فوق‌العاده در عرصه خدماتی دانشجویی و دانش آموزی در سطح افغانستان به طور آنلاین است و در افغانستان به طور اکادمیک کار می‌کردند. من به دلیل علاقمند شدم که استادان مجرب دارد، با تیم رهبری عالی و مدیریتی عالی خواستار این شدم که وارد دانشگاه شوم و رشته ژورنالیزم(خبرنگاری) را آغاز کنم. دانشگاه عالی است که مطابق دانشگاه‌های کابل درس عالی و خدمات عالی را ارائه می‌کنند.»

طراوت در مورد شیوه تدریس پوهنتون می‌گوید: «شیوه تدریس به اساس میتود‌های استادان مختلف می‌باشد. اما به صورت عموم درس‌هایش از طریق گوگل میت دایر می‌شود و دارایی تقسیم‌اوقات منظم می‌باشد که از طرف ریاست هر دانشکده به محصل داده می‌شود. محصلان نظر به پالیسی و ضوابط که در خود دانشکده است در زمان معین حاضر می‌شوند. شیوه ارتباط ما با هم دیگر از طریق واتساپ است.»

طراوت در لابه‌لایی سخنانش می‌گوید: «من از شیوه تدریس آن رضایت دارم. به خاطر که در این شرایط فعلی با در نظر داشت محدودیت‌های بیشماری که در کابل و سایر ولایت‌ها زنان با آن مواجه هستند ما با سهولت کم وارد دانشکده می‌شویم. با اساتیت که درس زمانی در بهترین و برجسته‌ترین دانشگاه‌های جهان درس خواندند و آموزش دادند ما درس فرا می‌گیریم و از تجربه‌ها و آموزه‌های آنان یاد می‌گیرم، بعضی از استادان ما در دانشکده ژورنالیزم در رسانه‌ها فعالیت دارند و به ما تدریس می‌کنند.»

طراوت می‌افزاید: «من به مدت دوسال است در این دانشگاه درس می‌خوانم و حالا در وسعت تدریس خود هستم.»

طراوت به زنان و دخترانی که از تحصیل در افغانستان باز ماندند پیامی دارد: «پیام من به زنانی که از تحصیل باز مانده‌اند اینست جدا از سیاست، هر کسی که بخواهد می‌تواند. به این دلیل که هیچ مرجع نمی‌تواند مانع تا شود که به اهداف‌تان برسید. پس تا زمانی که توان دارید تلاش کنید. حرف بزرگان است خواستن باشد توانستن وجود دارد. تو بخواه حتما می‌شود، افکار و خودت را محدود نسازید و یا هم زندانی نسازید.»

در مجموع، ایجاد پوهنتون زن آنلاین پاسخی است به بسته‌شدن اجباری پوهنتون‌ها و نمادی از ایستادگی در برابر حذف آموزش زنان. این ابتکار نشان می‌دهد که با وجود فشارها و محدودیت‌ها، میل به دانستن و آموختن خاموش‌شدنی نیست و زنان افغان همچنان راه‌هایی برای حفظ حق آموزش و ساختن آینده خود می‌یابند.