مدرسه در سایه جنگ؛ روایت ادامهتحصیل در سودان بحرانزده
پس از سه سال درگیری، نظام آموزشی در سودان با چالشهایی بیسابقه روبهروست. با این حال، با وجود ویرانی، آوارگی و قطع خدمات، تلاشها برای ادامه مسیر همچنان جریان دارد و صدها هزار دانشآموز در آزمونهای پایان دوره متوسطه شرکت میکنند.
آیه ابراهیم
سودان - از زمان آغاز درگیری میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع در ۱۵ آوریل ۲۰۲۳، بخش آموزش در این کشور در قلب بحرانی عمیق قرار گرفته که زیرساختهای آن را آسیب زده و آینده صدها هزار دانشآموز را تهدید کرده است. دانشآموزان با واقعیتی دشوار روبهرو شدهاند که مسیر تحصیلی آنان را تحتالشعاع قرار داده و چالشهایی بیسابقه برای ادامه آموزش ایجاد کرده است.
با وجود این شرایط ناپایدار، تلاشهایی برای حفظ ثبات در روند آموزش، تداوم سال تحصیلی بر اساس تقویم آموزشی و برگزاری امتحانات در زمان مقرر انجام شده است.
در همین چارچوب، روز دوشنبه ۱۳ آوریل جاری، حدود ۵۶۰ هزار دانشآموز در آزمونهای پایان دوره متوسطه، که شرط ورود به دانشگاه است، شرکت کردند. این سومین دوره برگزاری این امتحانات از زمان آغاز درگیریهاست و نشاندهنده تلاش برای حفظ حق آموزش دانشآموزان علیرغم تمامی چالشهاست.
چالشهای جنگ و تلاش برای ادامه
ماریا احمد عثمان، معلم، در اینباره میگوید که بخش آموزش طی سه سال گذشته با چالشهای بزرگی، ناشی از درگیریها، مواجه بوده است. او قطع برق را یکی از مهمترین مشکلات دانشآموزان و معلمان میداند، اما تأکید میکند که با توجه به شرایط، وضعیت نسبتاً بهتر پیش میرود و دانشآموزان توانستهاند خود را با این شرایط سازگار کنند.
برآوردها نشان میدهد که میلیونها کودک از حق آموزش محروم شدهاند و هزاران مدرسه یا تخریب شده یا به پناهگاه آوارگان تبدیل شدهاند. همچنین آموزش در بیشتر مناطق کشور متوقف شده است. ناظرانِ روند آموزشی در سودان این وضعیت را «بحرانی بیسابقه» توصیف میکنند که با فروپاشی زیرساختهای آموزشی، محرومیت گسترده از تحصیل و آوارگی شمار زیادی از دانشآموزان و معلمان همراه بوده است.
با این حال، همین ناظران از «تلاشهای جدی برای ادامه و مقاومت» در حوزه آموزش سخن میگویند؛ تلاشهایی که با هدف حفظ حداقلهای ممکن از حق تحصیل صورت میگیرد.
روایت دانشآموزان
امتنان احمد محمد، دانشآموزی که امسال در آزمون شرکت کرده است، میگوید: «من و خانوادهام از شهر فاشر در ایالت دارفور شمالی برای امنیت و ادامه تحصیل خارج شدیم و در مسیر به سمت ایالت شمالی با غارت و قتل مواجه شدیم.»
او میافزاید که بهدلیل شرایط جنگی نتوانسته پیش از امتحان در کلاسها حضور داشته باشد، اما با این حال در آزمون شرکت کرده است. او از مردم منطقهای که به آنجا پناه برده بودند، قدردانی کرد و گفت: «مدرسه از من بهخوبی استقبال کرد و به لطف آنها توانستم در امتحان شرکت کنم».
فشار روانی و افت تحصیلی
زینب محمد صالح، معلم، نیز تأکید میکند، روند آموزش در سالهای اخیر بهشدت تحتتأثیر جنگ قرار گرفته و مهمترین چالش، بیثباتی روانی دانشآموزان است؛ مسئلهای که بر آمادگی و عملکرد آنها در امتحانات تأثیر مستقیم دارد.
او میگوید با وجود تمام دشواریها، دانشآموزان و معلمان تلاش کردهاند بر این شرایط غلبه کنند، اما اشاره میکند که دانشآموزان سال ۲۰۲۴ بیشترین آسیب را دیدهاند و نتایج آنها نیز پایینتر از حد انتظار بوده است.
به گفته او، بسیاری از ایالتها نتوانستهاند برنامههای درسی را بهطور کامل اجرا کنند یا محتوای آموزشی لازم را پوشش دهند؛ موضوعی که بهطور مستقیم بر سطح آمادگی دانشآموزان تأثیر گذاشته است.
با وجود همه این چالشها، ادامه برگزاری امتحانات و تلاش برای حفظ روند آموزشی، نشاندهنده تلاشی گسترده برای جلوگیری از فروپاشی کامل نظام آموزش در سودان است؛ تلاشی که در میانه جنگ، همچنان بر حق تحصیل تأکید دارد.