هزار کشته از آغاز سال؛ زنان سودانی از روزهای وحشت زیر سایه حملات پهپادی میگویند
روایتهای زنان سودانی از فاجعهای انسانی حکایت دارد که غیرنظامیان در میانه جنگ و افزایش حملات پهپادی با آن روبهرو هستند؛ جایی که خانهها به هدف حمله تبدیل شدهاند و مردم عادی، بیدفاع و درمانده، تنها چشمانتظار پایان خشونتها هستند.
میرفت عبدالقادر
سودان – جنگ در سودان وارد مرحلهای تازه و پیچیدهتر شده است. درگیریها دیگر تنها به نبردهای مستقیم زمینی محدود نیست و اکنون پهپادهای شناسایی و انتحاری به یکی از ابزارهای اصلی جنگ تبدیل شدهاند؛ ابزاری که بیش از همه، جان و زندگی شهروندان عادی را نشانه گرفته است. حملات پهپادی نهتنها مراکز حیاتی غیرنظامی مانند بیمارستانها، مدارس و کارخانهها را هدف قرار میدهند، بلکه خانههای مردم نیز بهطور مستقیم مورد حمله قرار میگیرند؛ اقدامی که هدف آن آواره کردن ساکنان و خالی کردن مناطق از جمعیت عنوان میشود.
با ورود جنگ به چهارمین سال خود، آمار قربانیان همچنان رو به افزایش است. برخی برآوردها از کشته شدن دهها هزار نفر خبر میدهند و حتی برخی منابع تعداد جانباختگان را بیش از ۲۰۰ هزار نفر اعلام کردهاند. در کنار این تلفات سنگین، میلیونها سودانی نیز در داخل و خارج از کشور آواره شدهاند. بحران انسانی نیز هر روز عمیقتر میشود؛ بهگونهای که قحطی بخشهای گستردهای از دارفور و کردفان را فرا گرفته و چشمانداز پایان این بحران بیش از پیش دور از دسترس به نظر میرسد.
الابیض؛ شهری میان صدای پهپادها و شعلههای آتش
در شهر الابیض، مرکز ایالت کردفان شمالی، پهپادها یکی پس از دیگری بر سر خانههای مردم فرود میآیند؛ گویی بارانی از مرگ از آسمان میبارد. این حملات بیمارستانها و مراکز درمانی را ویران کرده، تأسیسات خدماتی را به آتش کشیده، شمار زیادی از شهروندان را کشته و بسیاری دیگر را آواره کرده است.
بدور موسی، یکی از ساکنان این شهر، بر ویرانههای خانهاش ایستاده؛ خانهای که در اثر برخورد یک پهپاد انتحاری کاملاً نابود شده است. او میگوید در روزهای اخیر چندین حمله پهپادی در شهر رخ داده که نهتنها خانه او، بلکه خانههای بسیاری از همسایگانش را نیز ویران کرده و جان سه فرزند خانوادهای در همان محله را گرفته است.
او توضیح میدهد که زنده ماندن اعضای خانوادهاش چیزی جز یک خوششانسی نبوده است. به گفته او، اگر در آخرین لحظات برای نجات کودکان از خانه خارج نشده بودند، اکنون آنها نیز در شمار قربانیان قرار داشتند. این حملات محله «الموظفین» یکی از پرجمعیتترین محلههای شهر را هدف گرفتهاند.
بدور موسی معتقد است هدف این حملات ایجاد ترس و وادار کردن مردم به ترک خانههایشان است. او از نهادهای مسئول میخواهد برای حفاظت از غیرنظامیان وارد عمل شوند؛ زیرا بسیاری از خانوادهها پس از سوختن خانههایشان، همراه با کودکان خود بیسرپناه ماندهاند، آن هم در شرایطی که شهر در محاصره نیروهای پشتیبانی سریع قرار دارد.
در همین شهر، آروى منصور، دختربچهای که هنوز ترکشهای یک پهپاد را در بدن خود دارد، روزگار سختی را سپری میکند. پهپادی که مدتی پیش بر خانه خانوادهاش سقوط کرد، نهتنها پدر او را کشت، بلکه ترکشهایی را در بدن این کودک به جا گذاشت که هنوز خارج نشدهاند. با این حال، شرایط دشوار اقتصادی باعث شده خانوادهاش توانایی درمان او را نداشته باشند.
مادر آروى به دلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی و خطراتی که ممکن است در صورت ترک شهر با آن مواجه شود، حاضر نشد مقابل دوربین صحبت کند. اما او با صدایی آمیخته به اندوه گفت: «پهپاد مستقیماً روی خانه ما سقوط کرد. همسرم همان لحظه کشته شد و دخترم زخمی شد. ترکشها هنوز در بدن او هستند، در حالی که خودش از خطری که تهدیدش میکند بیخبر است.»
چند سازمان محلی، از جمله «گروه وکلای اضطراری»، نیروهای پشتیبانی سریع را مسئول این حملات دانستهاند. این گروه اعلام کرده است که یکی از پهپادها حتی مراسم تشییع قربانیان حمله نخست را در «گورستان دلیل» هدف قرار داده که در نتیجه آن چهار نفر کشته و هفت نفر دیگر زخمی شدهاند.
کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل نیز استفاده از پهپادها در سودان را محکوم کرده و اعلام کرده است که تنها در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، حملات پهپادی جان بیش از هزار غیرنظامی را گرفته است.
این حملات در حالی ادامه دارد که درگیریها در منطقه کردفان شدت بیشتری گرفته است. موقعیت راهبردی این منطقه، که میان کردفان و دارفور قرار دارد، آن را به یکی از مهمترین میدانهای نبرد تبدیل کرده است. به همین دلیل نیروهای پشتیبانی سریع تلاش گستردهای برای تصرف این منطقه و ورود به شهر بارا دارند؛ شهری که مسیر ارتباطی میان کردفان و امدرمان در پایتخت سودان محسوب میشود.
حملات به زیرساختها و مراکز حیاتی
ایالت نیل سفید در مرکز سودان نیز از حملات پهپادی در امان نمانده است. طی هفتههای اخیر، شهرهای کوستی و تندلتی بارها هدف حمله قرار گرفتهاند. این حملات جایگاههای سوخت و تأسیسات برق را هدف قرار داده و باعث شده کل ایالت برای چند روز از شبکه برق سراسری خارج شود.
علاوه بر این، پهپادها یک خوابگاه دانشجویی و چند مرکز حیاتی در شهر کوستی را نیز هدف قرار دادهاند که در نتیجه آن سه دانشجو کشته و هفت نفر دیگر زخمی شدند.
در امدرمان، بزرگترین شهر ایالت خارطوم، نیز استفاده از پهپادها به شکل محسوسی افزایش یافته است. فرودگاه خارطوم، ایستگاههای برق و پلهای این شهر از جمله اهداف این حملات بودهاند. همچنین «گروه وکلای اضطراری» از کشته شدن پنج غیرنظامی در جنوب روستایی امدرمان بر اثر هدف قرار گرفتن یک خودروی غیرنظامی خبر داده است.
آمار تکاندهنده از جنایتها و خسارتها
همزمان با ادامه حملات و نقض حقوق غیرنظامیان، انتصار احمد عبدالعال، رئیس کمیته ملی تحقیق درباره جرایم و نقض قوانین ملی و حقوق بشردوستانه بینالمللی، نتایج پنجمین گزارش دورهای این کمیته را منتشر کرد.
بر اساس این گزارش، تاکنون موارد زیر ثبت و مستند شده است:
- ۲۲۰۰ مورد تجاوز جنسی
- ۱۴ هزار و ۹۹۹ مورد بازداشت و ناپدیدسازی اجباری
- ۳۰ هزار و ۹۷۱ مورد قتل
- ۴۴ هزار و ۶۱۷ مورد جراحت با درجات مختلف
این کمیته همچنین اعلام کرد که ۱۴۹ هزار و ۸۶۰ پرونده کیفری مرتبط با تخلفات و جنایتهای صورتگرفته در جریان جنگ ثبت شده است که ۳۸۵ پرونده از آنها علیه نیروهای نظامی بوده و مصونیت قضایی متهمان این پروندهها لغو شده است.
طبق آمارهای رسمی، خسارت ناشی از تخریب زیرساختها، نهادها و تأسیسات عمومی به حدود ۷۷۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که گستردگی ویرانی واردشده به بخشهای حملونقل، انرژی، ارتباطات و خدمات عمومی را بهخوبی نشان میدهد.