فصل بارندگی در یمن؛ آوارگان در نبردی نابرابر با سیلاب
با هر بار بارش باران، اردوگاههای آوارگان در یمن به مکانهایی ناامن تبدیل میشوند؛ جایی که حتی ابتداییترین احساس امنیت نیز از میان میرود. زنان و کودکان ناچارند با سیلابهایی دستوپنجه نرم کنند که رنج آوارگی را هر روز بیشتر میکند.
رحمه شنظور
یمن – با آغاز هر فصل بارندگی، رنج صدها هزار آواره یمنی که در اردوگاههای موقت زندگی میکنند، دوباره زنده میشود. این اردوگاهها تاب مقاومت در برابر بارانهای شدید و سیلابهای ویرانگر را ندارند. از اواسط ماه مارس گذشته، چندین شهر یمن شاهد بارشهای سنگین و سیلابهای سهمگینی بودهاند که دستکم چندین کشته و مفقود و دهها زخمی بر جای گذاشتهاند. افزون بر این، صدها چادر ویران شده و خانوادههای بسیاری آخرین سرپناه خود را نیز از دست دادهاند.
اما خسارت سیلابها تنها به نابودی چادرها و داراییهای اندک آوارگان محدود نمیشود. زنان آواره، که پیشتر به دلیل جنگ خانههای خود را ترک کردهاند، اکنون با هر بار بارندگی، آخرین نشانههای امنیت و آرامش خود را نیز از دست میدهند.
زندگی در سایه سیلاب
در اردوگاه «السائله» در استان تعز، امل سعید، زن ۳۰ ساله و مادر پنج فرزند، بیش از یک دهه است که به دلیل جنگ آواره شده و در شرایطی بسیار دشوار زندگی میکند. او میگوید بارندگیهای شدید ماههای اخیر، زندگی خانوادهاش را سختتر از همیشه کرده است.
او میگوید: «برای فرار از جنگ به این اردوگاه پناه آوردیم، اما محل اردوگاه در حاشیه مسیر سیلاب قرار دارد و با هر بار بارش باران، جانمان به خطر میافتد.»
به گفته او، با آغاز بارندگی، آب به داخل اردوگاه سرازیر میشود، چادرها را غرق میکند و همان وسایل اندکی را که دارند از بین میبرد؛ بهطوری که دیگر جایی برای پناه گرفتن باقی نمیماند.
امل سعید تأکید میکند که اردوگاه حتی از ابتداییترین امکانات زندگی نیز محروم است. بیشتر خانوادهها در چادرهای فرسوده زندگی میکنند و برخی نیز ناچار شدهاند با تکههای آهن قراضه و مصالح مستعمل، سرپناههایی موقت برای خود بسازند؛ آن هم در شرایطی که نه کمکهای کافی دریافت میکنند و نه راهکاری برای تأمین زندگی امنتر وجود دارد.
کودکان؛ همواره نگران آمدن باران
بسمة علی، دختر ۱۲ ساله، از تجربه خانوادهاش در روزهای بارانی میگوید: «به محض اینکه باران شروع میشود، سریع وسایل خانه را بالاتر میگذاریم تا آب به آنها نرسد، چون سیلاب وارد اردوگاه میشود. بعد از آن تلاش میکنیم آب را بیرون بریزیم و صبح هم پتوها و زیراندازها را زیر آفتاب پهن میکنیم تا خشک شوند.»
او میگوید ترس از سیلاب به بخشی از زندگیاش تبدیل شده است: «همیشه میترسم سیلاب مرا با خودش ببرد. مدتی پیش آب، کودکی را جلوی اردوگاه با خود برد، اما مردم توانستند او را نجات دهند.»
بحران سلامت در نبود خدمات درمانی
خدیجه سیف، ۴۵ ساله، نیز مانند بسیاری از ساکنان اردوگاه، علاوه بر از دست دادن بخش زیادی از وسایل زندگیاش، با مشکلات جدی بهداشتی و درمانی روبهرو است.
او میگوید: «مشکل ما فقط از دست دادن وسایل نیست. در اردوگاه هیچ درمانگاه یا مرکز بهداشتی وجود ندارد و همین باعث شده بیماریها روزبهروز بیشتر شوند.»
به گفته او، پس از بارندگی و سیلاب، کودکان به سرماخوردگی و تبهای ویروسی مبتلا میشوند، اما نبود خدمات درمانی، روند درمان را دشوار کرده است.
خدیجه همچنین میافزاید: «بعد از هر باران، تعداد پشهها بهشدت زیاد میشود و همین نگرانیهای بهداشتی را بیشتر میکند.»
او تأکید میکند که زنان آواره، بهویژه زنان باردار و مادرانی که بهتازگی زایمان کردهاند، بیش از دیگران در معرض خطر هستند. نبود خدمات درمانی و امکانات اولیه باعث شده هر فصل بارندگی به آزمونی سخت برای ادامه زندگی تبدیل شود.
آمارها از ابعاد فاجعه حکایت دارند
روایتهای آوارگان با گزارشهای سازمانهای امدادرسان نیز همخوانی دارد و ابعاد واقعی این بحران را نشان میدهد.
بر اساس گزارش فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر که در ۸ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، بارندگیهای شدید و سیلابهایی که از ۲۷ مارس یمن را درنوردیدهاند، دستکم ۳۰ نفر را کشته و ۴۷ نفر را زخمی کردهاند. همچنین ۱۱ هزار و ۹۵۹ خانواده، معادل حدود ۸۳ هزار و ۷۱۳ نفر، از این حوادث آسیب دیدهاند.
در میان استانهای یمن، تعز با ۴ هزار و ۵۱۳ خانواده آسیبدیده بیشترین خسارت را متحمل شده است. پس از آن، مأرب با ۲ هزار و ۲۷ خانواده، الجوف با یک هزار و ۸۷۶ خانواده، أبین با یک هزار خانواده، عدن با ۸۰۰ خانواده، حضرموت با ۵۸۵ خانواده، البیضاء با ۵۰۶ خانواده، الضالع با ۲۷۱ خانواده و إب با ۲۱۲ خانواده آسیبدیده قرار دارند.