SORGUL ŞÊXO

Qamişlo – Rojava Kürdistan’ın Efrîn kentinden olan ve Avusturya’nın başkenti Viyana’da yaşayan Feyrûz Reşîd Xan, dijital medya alanında popüler bir platform ve Feyrûz Xan adında bir YouTube kanalı oluşturdu. Bu platformlar aracılığıyla keşif, teknoloji ve bilimsel araştırmalar alanında uzmanlaşmış içerikler sunuyor. Bunlar arasında “Bilimin Doğuşu Kürtçe” adlı ünlü serisi de bulunuyor.

Feyrûz Xan, 2014 yılında Heleb Üniversitesi’nde ekonomi bölümünde eğitim almaya başladı. Ancak Cebhet El-Nusra çetelerinin Efrîn’e yönelik saldırıları nedeniyle eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı. Saldırılar nedeniyle Türkiye’ye göç etmek zorunda kalan Feyrûz Xan, Kilis kentinde dört yıl boyunca ekonomi eğitimi aldı. Ancak bu kez Türk devletinin Efrîn’e saldırması üzerine orada kalmak istemedi ve 2018 yılında Kilis’ten ayrılmaya karar verdi.

Bilimi Kürt halkının hizmetine sunmak istiyor

Umudunu hiçbir zaman kaybetmeyen Feyrûz Xan, her zaman hayallerinin peşinden koştu. Bu kez İtalya’nın kuzeyinde, Emilia-Romagna bölgesinin başkenti Bolonya’daki bir üniversitede eğitim gördü. İki yıl boyunca rüzgar ve güneş enerjisinin bir ülke ekonomisini küresel ölçekte nasıl etkilediği üzerine yüksek lisans yaptı. 2020 yılından bu yana Avusturya’nın başkenti Viyana’da yaşayan Feyrûz Xan, hala büyük hayallere sahip ve bilimi Kürt halkının ve insanlığın hizmetine sunmak için çaba gösteriyor.

Feyrûz Xan, Almanca öğrendikten üç yıl sonra, Almanya’da iş arayan kişilere temel mali yardım sağlamak ve mesleki destek sunmakla sorumlu bir devlet kurumunda çalıştı. Kürt halkına hizmet etmek için yürüttüğü başarılı ve ilgi çekici çalışmalarını ajansımıza anlatan Feyrûz Xan, sözlerinin başında yaklaşık bir yıl önce doktora eğitimine başladığını ve şu an da tezi üzerinde çalıştığını dile getirdi.

‘Mamoste Mîmî’ karakteriyle çocuklara ulaşıyor

Feyrûz Xan, bu ay Kürt çocukları için yapay zeka tekniklerini kullanan, dijital eğitim alanında “Mamoste Mîmî” adlı bir karakter oluşturdu. Mîmî, dijital bir öğretmene ve Kürt hafızasını koruyan sadık bir savunucuya dönüştü. Yeni nesillere dillerini, kültürlerini ve geleneklerini çok kolay bir şekilde öğretiyor.

Dijital medyada popüler bir platformu bulunan Feyrûz Xan, içerik üretimine teknolojiyle ilgili bilgiler paylaşarak başladığını söyleyerek, “Ancak çocuklar için de ilgi çekici bir çalışma oluşturma isteğim vardı. Dijital medyada araştırma yaparken yabancı dilleri çocuklara öğreten birkaç örnek video gördüm. Ben de bu versiyonu Kürtçeye uyarlamak, hem Kürt diline hem de halkıma hizmet etmek istedim. Bir ay süren araştırma ve çalışmanın ardından paylaşmak üzere 10 video hazırladım. Daha sonra karakter için bir isim aramaya başladım” ifadelerinde bulundu.

Eğitim amaçlı sanal karakterin ismini nasıl seçtiğini anlatan Feyrûz Xan, “İsim ararken komşumuz Nimet’in kızının adı aklıma geldi. Kısa ve güzel bir isim olduğu için çocukların da aklında kalacağını düşündüm. Bu ismi ve birkaç öneriyi daha yapay zekaya sundum. Böylece ‘Mamoste Mîmî’ ismi ortaya çıktı. Ben de bu ismi seçtim ve her Kürt ailesinin evine girecek, sevilecek bir dijital karakter oluşturdum” diye kaydetti.

İlk video dört milyon kişiye ulaştı

Feyrûz Xan, gerçek bir çocuk yerine dijital bir karakter tercih etmesinin nedenini şöyle açıkladı:

“Gerçek bir çocuğu Mîmî gibi dünyanın her yerine götüremezsin. Bu nedenle Mîmî Kürt bir öğretmen ve dijital bir karakter. İlk videoyu paylaştığım gün dört milyon kişiye ulaştı. Birçok kişi tarafından sevildi, güzel yorumlar yazıldı ve bana çok değerli mesajlar ulaştı. Mîmî’nin yayına başlamasının üzerinden bir hafta geçmeden yüz binden fazla takipçisi oldu. Ayrıca birçok aile, çocuklarının Mîmî’yi izlerken çekilmiş videolarını bana gönderiyor. Mamoste Mîmî sayesinde herkesin bu şekilde videolar hazırlayıp paylaşabileceği bir yol açıldı. Umudum, bu sayının dijital medyada daha da artması ve artık herkesin Kürtçe içerikler paylaşmasıdır.”

Feyrûz Xan, Mamoste Mîmî ile yürüttüğü çalışmanın Kürt halkı ve özellikle çocuklar üzerinde yarattığı etki hakkında, “Mamoste Mîmî üzerinde çalışmaya başladığımdan beri Kürt diline hizmet etme konusunda vicdanımın biraz olsun rahatladığını hissediyorum. Eğer bu çalışma, asimilasyona karşı ortaya çıkan bu kadar büyük bir denizde bir damla olabilirse çok mutlu olurum. Umutlarım büyük ve bu çalışmanın devam etmesini diliyorum” şeklinde konuştu.

‘Uzun versiyonlu videolar hazırlamak istiyorum’

Gelecekteki çalışmalarını da anlatan Feyrûz Xan, “YouTube kanalımda teknolojik bilgiler içeren içerikler paylaşmaya devam etmek istiyorum. Örneğin gün içinde neler değişiyor, teknolojide hangi yeni gelişmeler ortaya çıkıyor; bu keşifleri, araştırmaları ve bilgileri 5 ya da 10 dakikalık videolar halinde haftada iki veya üç kez paylaşmak istiyorum. Çalışma alanımı hazırladım ve her şey hazır. Ancak Mamoste Mîmî’nin ortaya çıkması nedeniyle YouTube’da yayımladığım ‘Bilimin Doğuşu Kürtçe’ serisine ara verdim. Şu anda seri durmuş durumda ama yeniden devam edeceğim. Mamoste Mîmî için de uzun versiyonlu videolar hazırlamak istiyorum” dedi.

Projelerinin zorluklarını ve ihtiyaç duyduğu koşulları anlatan Feyrûz Xan, “Yapmak istediklerim çok yüksek maliyet gerektiriyor. Bu videolar yabancı bir dilde hazırlansaydı sorun yaşanmazdı. Ancak Kürtçe devam etmek istediğim için çeviriler çoğu zaman yanlış oluyor ve bu da videoyu onlarca kez yeniden hazırlamak zorunda kalmama neden oluyor. Buna rağmen kesinlikle devam edeceğim ve destek almayı umuyorum” diye belirtti.

‘Yapay zeka alanında çalışmalarımızı Kürtçe sürdürmemiz gerekiyor’

Yapay zekanın yaşamında kendisine çok yardımcı olduğunu ve işlerini kolaylaştırdığını söyleyen Feyrûz Xan, ancak yapay zeka kullanımının insanlar üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çekerek, sözlerine şöyle devam etti:

“Sağlık açısından yapay zeka kullanımı ve ona her ayrıntıda güvenmek, artık insanların düşünmesini engelliyor. Önümüze bir sorun çıktığında kendi kendimize düşünmüyoruz; hemen ChatGPT, Claude ve Gemini’ye yönelip onlara soruyoruz. Örneğin internetin olmadığı bir yere gittiğimizde ya da telefonumuz çalışmadığında bir sorunu nasıl çözeceğiz? Bu nedenle yapay zekaya yüzde yüz güvenmemeli, onunla yaşamımız arasında bir denge kurmalı, onu neden ve ne zaman kullanacağımızı bilmeliyiz.”

Sözlerinin sonunda Kürt halkına çağrıda bulunan Feyrûz Xan, “Kürt dili bizim için çok önemli. Bu dönem teknoloji ve dijitalleşme dönemi. Yapay zeka alanında bütün çalışmalarımızı Kürtçe sürdürmemiz ve artırmamız, aynı zamanda bu alana destek vermemiz gerekiyor. Çünkü Kürtçe teknoloji dilidir, geleceğin dilidir ve gelecek de kodlardadır” dedi.