RAHMA SHANZOUR

Yemen - Yemenli kadınların işgücü piyasasına katılımı artık yadırganan bir durum değil. Yıllardır devam eden çatışmalar ve kötüleşen ekonomik koşullar, birçok kadını ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak ve krizin sonuçlarıyla mücadele etmek amacıyla gelir kaynağı aramaya veya kendi projelerini kurmaya itti.

İşgücü piyasasına girmek isteyen kadınlar, toplumsal kısıtlamalar ve toplumun bakış açısıyla başlayan, ayrımcılık, finansmana ve liderlik pozisyonlarına erişimde yaşanan zorlukların yanı sıra artan işletme maliyetleri ve yetersiz altyapıya kadar uzanan çok sayıda zorlukla karşı karşıya. Kadınların aynı zamanda ev ve aile sorumlulukları çalışma sorumluluklarına bir başka yük daha ekliyor. Tüm bu zorluklara rağmen Yemenli kadınlar, ev içi projelerden ticaret ve küçük işletmelere kadar farklı alanlarda kendi yollarını açmayı başardı.

Kadınlar başarılı olmak için ısrarcı

45 yaşındaki, “Kafe Mezjan” projesinin sahibi ve Taiz kentindeki Ticaret Odası Üyesi İman El-Ariki’nin deneyimi, bu zorlukların bir bölümünü yansıtıyor. İman El-Ariki, çatışma koşulları, kültür ve toplumdaki değişimler ve altyapının yetersizliği nedeniyle Yemenli kadınların işgücü piyasasında çok sayıda zorlukla karşı karşıya olduğunu, ancak buna rağmen devam etmek ve başarılı olmak konusunda ısrarcı olduklarını belirtiyor. Kadının işgücü piyasasına girmesinin bile başlı başına bir zorluk oluşturabileceğini belirten İman El-Ariki, özellikle erkek egemen bir ortamda kadınların ruhsat almak veya farklı kurumlarla muhatap olmak zorunda kalabildiğini ifade ediyor.

İman El-Ariki, kadınların çalışmaları nedeniyle eleştirilere maruz kalabildiğini anlatarak “Uzun saatler çalıştığımda eleştirilerle karşılaşabiliyorum. Bazen kadınlar, ‘evini bırakıp işiyle meşgul olmakla’ suçlanıyor. Bu nedenle bir yandan işimde başarılı olmaya çalışırken, diğer yandan ailevi sorumluluklarımı yerine getirmek zorunda kalıyorum. Bu, kadınlar için çifte bir zorluk oluşturuyor” diyor.

Savaş daha fazla kadını çalışmaya itti

İman El-Ariki, çatışma yıllarında çok sayıda kadının işgücü piyasasına girdiğini ve kadınların çocuklarının ve ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak için iş aramaya başladığını ifade ediyor. Bu nedenle çalışan kadının, zor koşullar altında büyük bir sorumluluk taşıdığı için aile ve toplum desteğine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.

İman El-Ariki, “Erkek egemen bir toplumda yaşıyoruz ve kadınlar hala ayrımcılıkla karşı karşıya kalıyor. Liderlik pozisyonlarına ulaşma ve büyük projelere sahip olma konusunda kadınların önünde kısıtlamalar var. Piyasadaki kadınlara ait projelerin çoğu, erkeklerin sahip olduğu projelerle karşılaştırıldığında küçük ya da yeni kurulmuş durumda” diye konuşuyor.

Genişlemenin önündeki engel

İman El-Ariki, finansmanın kadın girişimcilerin karşı karşıya olduğu en büyük zorluklardan biri olduğunu düşünüyor. Projesini istediği ölçüde büyütemediğini, bunun nedeninin finansman eksikliğinin yanı sıra uygun koşullu kredi veya kadınların projelerini geliştirmelerine yardımcı olacak finansmana erişim seçeneklerinin sınırlı olması olduğunu belirtiyor.

Zorluklar yalnızca finansman ve toplumsal kısıtlamalarla sınırlı değil. Artan fiyatlar ve kira bedellerinin yanı sıra internet kesintileri de projelerin devamlılığını, büyüme ve genişleme kapasitesini etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

İman El-Ariki sözlerini şöyle tamamlıyor: “İşgücü piyasasına giren Yemenli kadın, yalnızca bir proje sahibi veya çalışan olmasıyla bağlantılı zorluklarla karşı karşıya kalmıyor; aynı zamanda iç içe geçmiş sosyal, ekonomik ve ailevi zorluklarla da mücadele ediyor. Bu nedenle aile ve toplum desteğinin yanı sıra daha adil bir çalışma ortamına ve projelerini geliştirmelerine ve ekonomik bağımsızlıklarını sağlamalarına yardımcı olacak finansman fırsatlarına ihtiyaç duyuyor.”

Çok sayıda engelle karşı karşıya olmasına rağmen Yemenli kadınlar, gelir kaynaklarını korumak ve krizin sonuçlarıyla mücadele etmek amacıyla işgücü piyasasındaki varlıklarını sürdürmeye devam ediyor. Toplumun baskıları, ailevi sorumluluklar ve finansmana erişimde yaşanan zorluklar arasında kadınların büyüme ve genişleme fırsatları hâlâ sınırlı. Bu durum, kadınların ekonomik katılımının desteklenmesini, bireysel kadınların çabalarının ötesine geçen bir yaklaşım gerektiren bir mesele haline getiriyor.