BAHARİN LEHİB

Bamyan - Afganistan’da kadınlar uzun yıllardır ticaret ve el sanatları üretiminde aktif rol oynuyor. Özellikle Bamyan’daki kadınlar, erkek egemen baskılara ve köktendinci anlayışa rağmen toplumsal hayattan kopmamaya çalışıyor.

Taliban’ın yönetime el koymasının ardından kadınların devlet kurumlarında ve özel sektörde çalışması ile eğitim görmesi büyük ölçüde yasaklandı. Bu nedenle Bamyanlı kadınlar da, Afganistan’ın diğer bölgelerindeki kadınlar gibi, sınırlı sermayeleriyle el sanatları üretimine yöneldi.

Bamyan’da el işi üretimi geçmişten beri var olsa da bugün birçok kadın için tek gelir kaynağı haline gelmiş durumda. Kadınlar ürünlerini satabilmek için Bamyan ve Kabil’de düzenlenen sergilere katılıyor.

 

Fotoğraf çekmek yasaklandı

19-22 Mayıs tarihleri arasında Bamyan’daki bir parkta kadınların ürettiği el işi ürünlerin sergilendiği bir fuar düzenlendi. Ancak fuarda yoğun kısıtlamalar dikkat çekti. Girişte görevli kadınlar, Taliban yönetiminin talimatıyla ziyaretçilere fotoğraf çekmenin yasak olduğunu söyledi.

Sergi alanında hem Taliban görevlileri hem de satıcı kadınlar sık sık ziyaretçileri uyararak, fotoğraf veya video çekilmesi halinde “yasal işlem” uygulanacağını belirtti.

Haber hazırlayan gazeteciler yalnızca ürünlerin fotoğrafını çekmek istediklerinde bile buna izin verilmedi. Bir kıyafetin fotoğrafını almak için bahane üretmelerine rağmen, satıcı tarafından stanttan çıkarıldıkları aktarıldı.

Kadınlar destek eksikliğinden şikâyetçi

Fuardaki birçok kadın satıcı, ağır kısıtlamalar nedeniyle etkinliğin amacına ulaşamadığını söyledi. Kadınlardan Fatıma Veli, sergiden önce kendilerine hiçbir kişi veya medya kuruluşunun etkinliğin tanıtımını yapamayacağının söylendiğini belirtti.

Fatıma Veli, “Herhangi bir standın fotoğraf veya videosunun çekilmesine izin verilirse o kişi hakkında işlem yapılacağı söylendi” dedi. Fatıma Veli ayrıca stant ücretlerinin çok yüksek olduğunu, birçok kadının bu nedenle fuara katılamadığını ifade etti.

Bamyan’ın küçük bir şehir olduğunu ve halkın ekonomik durumunun kötüleştiğini söyleyen Fatıma Veli, “İnsanların çoğu ürünlerimizi satın alacak durumda değil. Reklam yapılmazsa fuara katılmak kadınlar için çok pahalıya mal oluyor” diye konuştu.

‘Başka gelir kapımız yok’

Fatıma Veli, birçok kadın zanaatkârın tüm umutlarını bu ürünlere bağladığını söyledi.

Taliban’ın kadınlara yönelik çalışma ve eğitim yasaklarından sonra başka gelir imkânlarının kalmadığını belirten Fatıma Veli, yeterli destek ve tanıtım sağlanması halinde kadınların ürünlerini yalnızca Bamyan’da değil, diğer vilayetlerde de satabileceklerini ifade etti.

Bamyanlı kadınlar, tüm baskılara ve ekonomik zorluklara rağmen toplumdaki varlıklarını korumaya ve el sanatları yoluyla ailelerine gelir sağlamaya çalışıyor.

Ancak kadınlar, destek eksikliği, reklam yasakları ve yüksek fuar maliyetleri nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte ciddi zorluklar yaşadıklarını söylüyor.