TEMENNÎ EL-SERVÎ

Bağdat - Irak’ta 2003 yılında yaşanan siyasi değişimin ardından kadınlar anayasal ve yasal düzeyde önemli gelişmeler yaşadı. Bunların en önemlilerinden biri 2005 yılında kabul edilen Anayasa ile kadınların kota sistemi aracılığıyla Temsilciler Meclisi’nde en az yüzde 25 oranında temsil edilmesinin güvence altına alınması oldu. Bu adım, kadınların siyasi yaşamdaki varlığını güçlendirmek amacıyla pozitif ayrımcılığın bir biçimi olarak değerlendirildi.

Bu kapsamda eski Irak Parlamentosu Milletvekili Neda El-Cuburi, Iraklı kadınların 2003 sonrası önemli kazanımlar elde ettiğini, bunların başında ise 2005 Anayasası’nın kadınların kota sistemi aracılığıyla yasama meclislerinde en az yüzde 25 oranında temsil edilmesini güvence altına almasının geldiğini belirtti. Neda El-Cuburi, bu sistemin kadınların yasama kurumlarındaki varlığını güçlendiren pozitif ayrımcılık biçimlerinden biri olduğunu ifade etti. Anayasal temsil oranına ulaşmanın kadınların mutlaka gerçek bir etki düzeyine ulaştığı anlamına gelmediğini kaydeden Neda El-Cuburi, asıl önemli ölçütün kadınların siyasi karar alma süreçlerine fiilen ne ölçüde katıldığı olduğuna dikkat çekti.

‘Iraklı kadınlar üst düzey görevleri üstlenmek için gerekli yeterliliğe sahip’

Iraklı kadınların 2003 sonrasındaki ilk yıllarda daha etkin bir rol üstlendiğini, ancak bu rolün son on yılda gerilediğini dile getiren Neda El-Cuburi, “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin kararları doğrultusunda kadınların güvenlik, barış ve karar alma süreçlerine katılımı büyük ölçüde kendi bireysel yeterliliklerine, akademik ve mesleki deneyimlerine dayanıyor. Kurumsal destek ise hala yetersiz. Iraklı kadınlar üst düzey görevleri üstlenmek için gerekli yeterlilik ve deneyime sahip. Ancak sağlık kurumlarının yönetimi, diplomatik görevler, kurum başkanlıkları ve siyasi parti liderliği gibi karar alma mekanizmalarında kadınların temsili hala belirgin biçimde düşük. Siyasi liderler ve parti koalisyonları tarafından düzenlenen toplantıların çoğunda erkekler ağırlıkta yer alıyor. Politika oluşturma ve karar alma süreçlerine katkı sunabilecek kadınlar bulunmasına rağmen bu durum devam ediyor” dedi.

Neda El-Cuburi, bazı siyasi partilerin kadınların katılımına yaklaşımını da eleştirerek, kadınların varlığının bazı durumlarda gerçek bir liderlik rolüne duyulan inançtan ziyade siyasi kazanımlar elde etmek amacıyla kullanıldığını belirtti. Bakanlık veya yürütme görevlerinde bulunan bazı kadınların karar alma konusunda tam bağımsızlığa sahip olmadığını ifade eden Neda El-Cuburi, kararlarının siyasi partilerin ve grupların yönelimlerine bağlı kalmaya devam ettiğini ve bunun kurumların yönetimindeki etkilerini sınırladığını söyledi.

‘Kadınlar eğitim, sağlık, çalışma ve sosyal koruma alanlarında zorluklar yaşıyor’

Parlamentodaki kadın sayısına odaklanmanın Iraklı kadınların gerçek durumunu yansıtmadığını belirten Neda El-Cuburi, Irak’ta 20 milyondan fazla kadın ve kız çocuğunun eğitim, sağlık, çalışma ve sosyal koruma alanlarında hala büyük zorluklarla karşı karşıya olduğunu ifade etti. Kadınların karar alma mekanizmalarında yer alabilecek liderler olarak yetiştirilmesinin, toplumdaki kadınların koşullarının iyileştirilmesiyle başladığını dile getiren Neda El-Cuburi, kadınların bilimsel, mesleki ve toplumsal açıdan güçlendirilmesini destekleyecek bir ortamın oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Neda El-Cuburi, toplumsal kültürün kadınların katılımının önünde hala bir engel oluşturduğunu belirterek, erkeğin hareket etme, iletişim kurma ve ilişkiler geliştirme konusunda daha geniş bir alana sahip olduğunu, kadınların ise fırsatlarını sınırlayan kısıtlamalarla karşı karşıya kaldığını söyledi. Kariyeri boyunca eğitimine, sürekli öğrenmeye ve kendini geliştirmeye önem verdiğine dikkat çeken Neda El-Cuburi, siyasi çalışmanın bilgi ve deneyim gerektirdiğini, kamu alanında çalışan bazı kişilerin okuma ve kapasite geliştirme kültüründen yoksun olmasının performansın niteliğini olumsuz etkilediğini söyledi.

‘Yasalar çıkarılmadan önce istişare toplantıları alınmalı’

Bazı parlamento komisyonlarında gerekli uzmanlığa sahip olmayan üyelerin bulunduğunu belirten Neda El-Cuburi, seçimlerde oy satın alınmasının da hem kadın hem erkek, birçok nitelikli kişinin parlamentoya ulaşmasının önünü kestiğini ifade etti. Yasama kurumları ve siyasi gruplar bünyesinde uzman ve alanında yetkin kişilerden yararlanılması gerektiğini vurgulayan Neda El-Cuburi, daha nitelikli ve etkili yasaların çıkarılmasını güvence altına almak için yasalar çıkarılmadan önce ilgili taraflarla istişare toplantıları yapılması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik güçlenmenin kadınların güçlendirilmesinin en önemli temellerinden biri olduğunun altını çizen Neda El-Cuburi, “Özel sektörün geliştirilmesi, istihdam olanaklarının artırılması ve genç kadınların kapasitelerinin geliştirilmesi, kadınların bağımsızlığını güçlendirerek kamusal yaşama ve karar alma süreçlerine daha fazla katılmalarını sağlayacaktır. Amacımız kadının erkekten üstün olması değil, haklar, fırsatlar ve sorumluluklar açısından erkekle eşit bir ortak olmasıdır. Iraklı kadınlar, kendilerine uygun bir ortam ve adil fırsatlar sunulduğunda devletin inşasına etkin biçimde katkı sunabilecek kapasiteye sahip” şeklinde konuştu.