Wan’da kadınlar faturaları ödeyebilmek için kredi çekiyor
Kışın gelmesiyle artan fatura ücretlerine tepki gösteren kadınlar, “ısınamıyoruz, yaşam çok zor bir hal aldı” diyerek krizin sorumlusunun ülkenin yöneticileri olduğunu vurguladı.
MEMİHAN HİLBİN ZEYDAN
Wan- Türkiye ve Kürdistan’da süregelen kriz faturalarda da etkisini büyük ölçüde gösteriyor. Kışın gelmesiyle daha da zamlanan faturalara doğalgaz faturası da yüksek vergilerle beraber ekleniyor. Kışın uzun sürdüğü Wan’da havaların soğumasıyla doğalgaz tüketimi iki aydır başlamış durumda. Türkiye’de dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda harcamalarını karşılayabilmesi için gereken aylık tutar, TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırmasına göre 38 bin 24 liraya ulaştı. İnsanlar geçinemezken kışın gelmesiyle birçok iş alanının durdu. İnsanlar asgari ücrete dahi erişemiyorlar. Ve bunların hepsinin yanı sıra kullanmadıkları suyu, elektriği, doğalgazı ödüyorlar.
Wan’da mikrofon uzattığımız kadınlar, ısınmak için yeteri kadar doğalgaz kullanamadıklarını ve ısınamadıkları halde çok yüksek faturalar ödemek zorunda kaldıklarını belirtti. Kadınlar krizin ve vergilerin yüksekliğinin sebebi olarak iktidarı işaret etti.
‘Evde battaniyelerle oturuyoruz’
Mehtap Sümer, faturaların kışın gelmesiyle çok yükseldiğini belirterek, önlem almalarına rağmen yüksek gelen faturalarda bir değişiklik olmadığına değindi. Mehtap Sümer, “Su faturaları zaten almış başını gidiyor. Faturaya bakınca ‘halı mı yıkadım, bahçeleri mi suladım’ diye düşünüyorum. Doğalgazı çok yüksek açmama rağmen çok geliyor. Emekliyim ben mecburen yakıyorum. Üşüyoruz evde battaniyelerle oturuyoruz. Sadece doğalgaz değil tüm faturalar çok yüksek. Devlet büyükleri maaşlara zam yapıyor sonra geri kalan her şeye daha yüksek zam yapılıyor” dedi.
Faturanın yarısı vergi
Havaların soğuk olduğunu ifade eden Besna Özlü, ısınmak için mecburiyetten doğalgazı kullandıklarını aktardı. Besna Özlü, faturaların çok yüksek geldiğini kaydederek şunları söyledi: “Faturaları düzenli ödeyemiyoruz, zorlanıyoruz. Faturalar çok yüksek geliyor. Bu konuda devletin yardım edeceğini düşündük birçok başvuruda bulunduk. Ama herhangi bir noktada yardımcı olmadılar. Faturalar her zaman yüksek geliyor. Sadece doğalgaz değil üstelik yaz aylarında doğalgazı sadece su için kullanıyoruz. Elektrik faturaları da çok yüksek. Görünürde olmayan bir zam söz konusu, ‘zam yok’ deniyor ama göstermeden yapılan bir zam yapıldığı aşikar. Faturalara vergi olarak yansıtılan ücretlerde faturaları daha da yüksek bir hale getiriyor. Fatura dediğimizin yarısı vergi.”
‘Isınamıyoruz’
Besna Özlü, ısınamadıkları halde doğalgaz faturalarının yüksek geldiğine işaret ederek, “Faturaları görünce doğalgaz derecesini mecburen düşürüyoruz. Çok yüksek geliyor öyle olunca ödeyemiyoruz. Dereceyi düşürünce de bir etkisi olmuyor. Isınamıyoruz. Her şey zamlı zaten. Markete bin lirayla gitsen bir poşet bile dolduramadan çıkıyorsun. Gıda, temizlik ürünleri hepsi çok pahalı. Resmen günlük zam uygulanıyor. Zamların sorumlusu devlet, baştakiler” diye konuştu.
‘Yaşamak çok zor’
Besna Külter eşi dahil ailesinde 4 engelli olduğuna dikkat çekti, “Eşim engelli o da çalışamıyor. Sadece su faturasına bile ayda 3 bin lira ödüyorum. 8 bine yakın doğalgaz faturası ödüyoruz elektrik faturası en az 5 bin. Yetişemiyoruz, çalışanımız yok evde. Bu yıl daha da artacak söylediklerim geçen yılın ücretleri. Halk üzerinde çok ağır bir sistem yürütülüyor. Her şeye her gün zam geliyor. Durumu iyi olmayanın vay haline. Yaşamak çok zor bir hal aldı. Doğalgaza o kadar veriyoruz yetmiyor ona rağmen ısınmak için elektrik sobası kullanıyoruz. Artık mecbur kalıyoruz evde çocuklarımız üşümesin diye yakıyoruz doğalgazı. Öbür türlü hastalanıyorlar bu defa her günümüz hastane sıralarında geçiyor. Faturalara ucu ucuna yettiriyoruz. Oğlum yettirmek için kredi çekiyor. O kredinin borcu bitmeden başka bir kredinin borcuna giriyor” diye konuştu.
İnsanların ancak günü geçirmeye durumlarının yettiğine değinen Besna Külter, “Faturalar bir yana gıda bile çok pahalı. Engelliler için bir yardım sağlanmalı. Herhangi bir yardım yapıldığı da yok. Bir işe girsen en fazla asgari ücret veriyorlar. Neye yetecek? Engellileri hastaneye mecburen taksiyle götürüyorum sadece gidiş için taksi benden bin lira alıyor. Bu zamların ekonominin sorumlusu ülkenin yöneticileridir” sözlerini kaydetti.
‘Bu vergiler nereye gidiyor’
İsmini vermek istemeyen bir kadın, faturaları kendi ödediğini ifade ederek doğalgazın geçiş ülkesi olan Türkiye’de doğalgazın indirimli olması gerektiğinin altını çizerek şöyle konuştu: “İndirimli almamız gerekirken aksine faizli alıyoruz. Tamam vergi alınıyor. Ama verginin amacı topluma hizmettir. Topluma herhangi bir hizmet yapıldığı da yok. Bir de üst sınırdan vergi kesiliyor. Bu vergiler nereye gidiyor? Ülkemizde yolumuz bile yok, hastaneler yetersiz. Elektrik, su, doğalgaz diyoruz. Doğalgaz faturaları çok yüksek, elektrikler kesintili, sular sürekli kesiliyor. Bu vergileri neden ödüyoruz, neden bu kadar yüksek faturalar geliyor? Doğalgaz faturalarına çok fazla veriyoruz ama kesinlikle ısınamıyoruz.”
‘Verilen kömürün yarısı taş’
Sibel Baştır da faturalardan çok şikayetçi olduğunu bilhassa su faturalarının çok yüksek olduğunu belirterek, “Suya da elektrik kadar fatura ödüyoruz. Faturalar en az 3 bin geliyor. Köyde yaşıyoruz doğalgaz kullanmıyoruz. Elektrik ve su çok yüksek geliyor. Son elektrik faturası 2 bin 500 lira geldi. Ve daha kış bile gelmiş değil. Çok bir şey kullanmıyoruz üstelik. Elektrik sobası ya da ısıtıcı kullanmıyoruz. Normal soba yakıyoruz. Ona rağmen çok yüksek fiyatlarda fatura ödüyoruz. Soba için yakacak da çok pahalı” dedi.
Evde tek çalışanın eşinin olduğuna değinen Sibel Baştır, eşinin inşaatlarda çalıştığını ifade ederek, “Eşim mecburen bir iki ay sonra başka şehirlere çalışmaya gidecek. İş sezonu bitti zaten. Evde iki öğrenci var. Kırtasiye malzemeleri çok pahalı, beslenmeleri var. En önemlisi beslenmeleri onu bile zor karşılıyoruz. Çocuklar yeterli beslenemiyor nasıl olacak? Kırmızı et fiyatları malum, tavuk da ucuz değil neredeyse kırmızı etle aynı fiyat. Krizin esas sebebi yönetenlerin kararları onlar nasıl istiyorlarsa öyle oluyor” ifadelerine yer verdi.