RAFIF ESLEEM

Filistin-1948 Büyük Felaketi (Nekbesi) ile 2023 savaşının gölgesinde, seksen üç yaşındaki Bahiya el-Bek’in hafızası, Filistin’in silinmeyen belleğini ve kuşaktan kuşağa aktarılan direnişini gözler önüne seriyor. Çocuk yaşta babasının omuzlarında Yafa’dan çıkarılan Bahiya el-Bek, yıllar sonra Gazze’de kurduğu yuvasından bu kez 2023 savaşında koparıldı. Elinden düşmeyen iki anahtar, yalnızca iki evin değil, bitmeyen bir tarihin ve yurtsuzlaştırılmanın tanığı olarak ellerinde duruyor.

Yafa’dan başlayan yolculuk

Bahiya el-Bek, 1948 yılında henüz dört yaşındayken, kadınlara ve çocuklara yönelik katliamların gölgesinde babasının omzunda Yafa’dan ayrıldı. Ailesiyle birlikte sığındığı mülteci kamplarında geçici bir yaşamın izlerini sürerken, babasının yeni bir arsa alıp ev inşa etmesiyle ilk büyük göç dalgası bir nebze olsun yerini geçici bir istikrara bıraktı. O dönemde çocuk yaşta yaşadığı bu acı, yıllar sonra 2023’te yaşayacağı yıkımın yanında sönük kalacaktı; zira o yıllarda ne günlerce süren açlıklar ne de tonlarca patlayıcının altındaki çaresizlikler vardı.

Kuveyt’ten Gazze’ye kurulan yuva ve yeniden yıkım

Körfez ülkelerindeki fahiş yaşam ve eğitim maliyetleri nedeniyle Kuveyt’ten Gazze’ye dönmek zorunda kalan Bahiya el-Bek, şehrin doğusundaki Al-Shaaf bölgesinde çocukları için bir apartman inşa etti. Etrafındaki toprakları ektiği, çocuklarını evlendirip geleceğini kurduğu bu yuva, onun en büyük sığınağıydı. Ancak 2023 savaşının getirdiği zorunlu göç emirleriyle birlikte hayatı bir kez daha altüst oldu. Kuzey Gazze’de okuldan hastaneye, oradan da çocuklarının kurduğu bir çadıra uzanan çileli bir yolculuk yaşandı.

Bahiya el-Bek, 2023'te yaşadıklarını 'gerçek nekbe' olarak nitelendiriyor; çünkü bu kez mısır, arpa, fasulye bulamayıp hayvan yemini öğütmek zorunda kaldığı bir buçuk yıllık derin bir kıtlığın ve açlığın ortasında kaldı.

Göç yollarında tükenmeyen vicdan azabı ve direniş

Yürümeye bile hali kalmadığında evlatlarının sırtında taşınmanın yarattığı yük olma hissi, Bahiya el-Bek’in ruhunda derin yaralar açtı. Kronik hastalıklarına rağmen ilaç bulamaması, bulduğunda ise fahiş fiyatlar ödemek zorunda kalması, savaşın insan onurunu hedef alan yüzünü bir kez daha gözler önüne serdi. Söylentilerin aksine topraklarını asla kendi istekleriyle terk etmediklerini, aksine gözyaşları içinde canlarını kurtarmak için yollara düştüklerini vurguluyor.

Tarihçilerin "Deniz Gelini" olarak adlandırdığı Yafa’nın bir kızı olmasına rağmen, bugün ona sorulduğunda tercihini tereddütsüz Gazze’den yana kullanan Bahiya el-Bek; çocukluğunun, gençliğinin, anılarının ve bugüne bağlanan köprüsünün bu topraklar olduğunu haykırıyor. Anne ve babasının kalplerinde bir "geri dönüş sızısıyla" bu dünyadan göçtüğü gibi, elindeki anahtarlarla aynı umudu taşımaya devam ediyor.