MAHYAR ROSTAMİ

Civanro - İran ve Rojhilat Kürdistan’da derinleşen ekonomik baskılar ile sosyal ve bölgesel krizlerin yarattığı belirsizlikler, birçok ailenin harcamalarını yeniden önceliklendirmesine neden oluyor.

Bu süreçte kadın sağlığı çoğu zaman ikinci plana itilirken, uzmanlar bunun bireysel ve toplumsal sağlık açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlara göre kadın sağlığı yalnızca hastalıkların tedavisini değil, önleme, tarama ve erken teşhis uygulamalarını da kapsıyor. Meme, rahim ağzı ve yumurtalık kanseri gibi hastalıkların erken evrelerde belirti vermemesi ise düzenli kontrolleri hayati hale getiriyor.

Sağlık hizmetlerindeki ücret artışı nedeniyle kadınlar doktora başvuramıyor

Sağlık uzmanları, düzenli muayenelerin, anemi ve vitamin eksikliklerinin tespit edilmesinin, gerekli taramaların yapılmasının ve fiziksel değişimlerin takip edilmesinin hastalıkların önlenmesi ve erken teşhisinde önemli rol oynadığını belirtiyor. Ancak muayene, test, ultrason ve diğer sağlık hizmetlerinin maliyetlerindeki artış nedeniyle birçok kadın, sağlık sorunları yaşasa dahi doktora başvurmayı erteliyor. Araştırmacılar ve kadın hakları savunucuları ise kadınların kendi ihtiyaçlarını aile bireylerinin ihtiyaçlarının gerisinde tutmasına yol açan geleneksel toplumsal rollerin bu durumun başlıca nedenlerinden biri olduğunu ifade ediyor.

En yaygın kanser türü kadınlarda

Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülkede en yaygın görülen kanser türleri arasında meme, rahim ağzı ve kolon kanserleri yer alıyor. Bunlar arasında meme kanseri en yüksek görülme oranına sahip olurken, hastaların büyük bölümünü kadınlar oluşturuyor. Uzmanlar, ekonomik sorunlar ve kültürel engeller nedeniyle ertelenen sağlık kontrollerinin hastalıkların geç teşhis edilmesine ve tedavi süreçlerinin zorlaşmasına yol açtığını vurguluyor. Öte yandan hijyenik pedler başta olmak üzere kadın hijyen ürünlerindeki fiyat artışları da kadınların temel sağlık ihtiyaçlarına erişimini zorlaştıran önemli sorunlar arasında gösteriliyor.

Kadınlar  hijyenik pedlere  ulaşamıyor

Yoğun adet kanaması yaşayan Negar A., her adet döneminde yaklaşık iki buçuk ila üç paket hijyenik ped kullandığını, ancak artan fiyatlar nedeniyle tasarruf yapmak zorunda kaldığını belirtiyor. Hijyen ürünlerindeki zamların günlük yaşamını doğrudan etkilediğini söyleyen Negar A., daha önce pedlerini ihtiyaç duyduğu anda değiştirebildiğini, ancak şimdi maliyetleri azaltmak için aynı pedi daha uzun süre kullanmak zorunda kaldığını ifade ediyor. Negar A., bu durumun hem kişisel hijyenini olumsuz etkilediğini hem de rahatsızlık ve kaygı yaşamasına neden olduğunu dile getiriyor.

Sağlık kontrolleri erteleniyor

Artan sağlık giderleri nedeniyle düzenli kontrollerini ertelemek zorunda kalan kadınlardan biri de 25 yaşındaki Mojgan K. Meme ve koltuk altı kistleri nedeniyle her altı ayda bir ultrason çektirmesi gerektiğini belirten Mojgan K., ekonomik nedenlerle yaklaşık bir yıldır gerekli kontrollerini yaptıramadığını söylüyor. Kistlerinin büyüyüp büyümediğini bilmediğini ifade eden Mojgan K., bir süredir ağrılarının omuzlarına da yayıldığını ve sağlık durumu konusunda endişe duyduğunu belirtiyor. Mojgan K., buna rağmen, yüksek tedavi masrafları nedeniyle gerekli sağlık hizmetlerine erişemediğini kaydediyor.

Beklemek tedavi sürecini zorlaştırıyor

Kadınlardan Soraya Mohammadi ise, ekonomik sıkıntılar nedeniyle uzun süre doktora başvuramadığını belirterek, “Aylar boyunca adet sancılarım giderek arttı ve adet dönemlerimin dışında da alışılmadık akıntılar yaşamaya başladım. Bir doktora görünmem gerektiğinin farkındaydım, ancak muayene, test ve ilaç masraflarını karşılayamayacağımı düşündüğüm için bunu sürekli erteledim. Belirtilerim dayanılmaz hale gelince doktora gitmek zorunda kaldım. O zamana kadar enfeksiyon ilerlemişti ve tedavi sürecim daha uzun sürdü. Eğer daha erken başvurabilseydim hem tedavim daha kolay olurdu hem de daha az masraf yapardım. Tedavi giderleri konusundaki kaygılarım beni aylarca beklemeye itti, ancak bu karar sağlığıma fayda sağlamadığı gibi tedavi sürecini de daha zor hale getirdi” diyor.

Çözüm önleyici sağlık hizmetlerinin maliyetinin düşürülmesi

Civanro’da görev yapan bir kadın jinekoloji uzmanı, kadınların zamanında sağlık hizmetlerine başvuramamasının başlıca nedenleri arasında ekonomik zorluklar ve kültürel engellerin yer aldığına dikkat çekerek, “Kadınlar doktora gitmeyi ertelediğinde hastalıklar çoğu zaman daha ileri evrelerde teşhis ediliyor ve tedavi süreçleri daha karmaşık hale geliyor. Tedavi edilmeyen kronik enfeksiyonlar zamanla daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor” diyor. Doktor, yakın zamanda yalnızca basit bir enfeksiyonla başlayan bir vakanın, hastanın yaklaşık üç yıl boyunca kontrole gitmemesi nedeniyle ciddi yara, iltihaplanma ve enfeksiyona dönüştüğünü söylüyor.

Sağlık uzmanları ise önleyici sağlık hizmetlerinin maliyetinin düşürülmesi, periyodik muayene ve testlerin sigorta kapsamına alınması ve kadınların sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılmasının düzenli sağlık kontrollerini teşvik edebileceğini belirtiyor. Ancak ekonomik baskılar nedeniyle birçok kadın hala gerekli kontrollerini yaptıramıyor. Uzmanlar, bu durumun hastalıkların geç teşhis edilmesine yol açarak uzun vadede kadınların sağlığı açısından ciddi riskler oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.