Haber Merkezi- İran’da küresel internete erişimde eşi benzeri görülmemiş kesintiler devam ederken, uluslararası internete sınırlı ve seçici erişim sağlayan yeni bir mekanizmanın devreye alındığına dair raporlar ortaya çıktı.

NetBlocks raporuna göre, internet kesintisi 55. gününe girdi ve bin 296 saati aşan bu durum son yılların en uzun kesintilerinden biri olarak kaydedildi. Kuruluş, bu durumu “geniş kapsamlı ve orantısız” olarak nitelendirerek ekonomik ve sosyal etkilerine dikkat çekti.

NetBlocks’a göre, küresel ağa erişimdeki kısıtlamalar çevrim içi ticaret, ödeme sistemleri ve dijital ekonomiye bağlı birçok alanı etkilemeye devam ediyor.

‘İnternet Pro’ hizmeti

Bu süreçte İran’ın ekonomi gazetesi Donyaye Eghtesad, “İnternet Pro” adıyla yeni bir hizmetin sunulduğunu bildirdi. Operatörlere göre bu hizmet, işletmelere yönelik daha stabil ve kısmen kısıtlamasız bir internet erişimi sağlıyor. Ancak bu hizmeti almak için mesleki kimlik doğrulaması gerekiyor ve yalnızca belirli sektörler ile lisans sahiplerine veriliyor. Rapora göre “İnternet Pro”nun aktivasyon ücreti yaklaşık 2 milyon 780 bin tümen olarak belirlenmiş durumda. Kullanım ücretleri ise standart internetten çok daha yüksek: filtrelenmemiş sitelerde her gigabayt yaklaşık 8 bin tümen, erişimi engellenmiş platformlarda ise 40 bin tümen olarak fiyatlandırılıyor. Paketler 40 bin tümen karşılığında 1 GB ile başlıyor ve 100 GB için 4 milyon tümen seviyesine kadar çıkıyor. Tahminlere göre bazı start-up’lar için yıllık maliyet 8 ila 80 milyon tümen arasında değişebiliyor.

Seçili kişiler kullanabiliyor

Başlangıçta şüpheli SMS’ler nedeniyle dolandırıcılık olarak değerlendirilen bu hizmet, artık yasal kimlik doğrulama süreciyle birlikte belirli gruplar için “internet hakkı” olarak tanımlanıyor. Bu hizmete sahip olanlar, “beyaz hat” kullanıcılarıyla birlikte genel internet kesintilerinde uluslararası internete erişmeye devam ederken, sıradan kullanıcılar kısıtlı yerel ağa yönlendiriliyor.

Eşitsiz erişim

Öte yandan, Instagram ve Telegram gibi platformlarda faaliyet gösteren yaklaşık 2,5 milyon küçük ölçekli satıcı da dahil olmak üzere dijital ekonomi aktörlerinin büyük bir bölümünün durumu belirsizliğini koruyor ve çoğu bu hizmetten yararlanamıyor. Uzayan internet kesintileriyle eş zamanlı olarak bu tür hizmetlerin devreye girmesi, “katmanlı internet”e doğru bir yönelim olarak değerlendiriliyor. Bu durumun dijital uçurumu derinleştirebileceği ve bilgiye ile ekonomik fırsatlara eşitsiz erişimi artırabileceği belirtiliyor.

Sürecin devam etmesi, çevrim içi işlerde aksamalara ve uluslararası iletişimin kısıtlanmasına yol açarken, dijital altyapıya olan kamu güvenini de zayıflatıyor. Bu etkilerin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler ile kayıt dışı ekonomi ve evden çalışan kesimlerde, özellikle kadınların yürüttüğü ekonomik faaliyetlerde daha ağır hissedildiği ve gelir fırsatlarını ciddi biçimde azalttığı ifade ediliyor.