ASMAA FATHI

Mısır-Genç avukat Lüa Halef’in Barolar Birliği tarafından verilen disiplin kararıyla mesleğini icra etmekten men edilmesi, hukuk ve insan hakları çevrelerinde geniş bir tartışma başlattı. Baro işlemlerinin sınırlarını aşan olay, dijital medya platformlarına da taşınarak tartışmanın daha geniş bir alana yayılmasına neden oldu.

Olaya yönelik tepkilerin artmasıyla birlikte, mesleğin geleneklerini ve mesleki uygulamaları düzenleyen kuralları korumak ile avukatların bireysel hak ve özgürlüklerine saygı göstermek arasındaki denge konusunda sorular gündeme geldi. Özellikle avukata ait kişisel bilgi ve fotoğrafların geniş çapta paylaşılması, Barolar Birliği'nin kararını mesleki düzenlemeler kapsamında değerlendirenlerle, kararı bireysel özgürlüklere müdahale olarak görenler arasında farklı görüşlerin ortaya çıkmasına yol açtı.

‘Baro tarafından verilen kararın dikkatli takibi gerekiyor’

Konuyla ilgili ajansımıza değerlendirmelerde bulunan avukat aynı zamanda Mısırlı Kadın Avukatlar Kadın Hakları İçin Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Heba Adel, olayla ilgili tartışmaların büyük ölçüde belirsizliklerle şekillendiğini söyledi. Dolaşıma sokulan bazı yorum ve açıklamaların soruşturma sürecinin veya baro tarafından verilen kararın dikkatli bir şekilde takip edilmesine dayanmadığına dikkat çeken Heba Adel, kararın, bazı kişilerin iddia ettiği gibi alt baro tarafından değil, Mısır Barolar Birliği tarafından verildiğini dile getirdi.

Kararın, Lüa Halef hakkında mesleki performansına ilişkin şikayetler üzerine yürütülen soruşturmanın ardından alındığını belirten Heba Adel, baronun açıklamasında ve soruşturma sürecine ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilerde de yer aldığı üzere, başörtüsü takmamasının soruşturmanın tek konusu veya kararın tek gerekçesi olmadığını ifade etti. Heba Adel, mesleki kıyafet kurallarına uymanın Barolar Birliği içinde yeni getirilen bir uygulama olmadığını, aksine uzun yıllardır uygulanan yerleşik mesleki geleneklerden biri olduğunu belirtti. Avukatların mahkemelerde ve barolarda bulundukları sırada, mesleğin niteliğine uygun resmi bir görünüme sahip olmaları gerektiğini ifade eden Heba Adel, bu uygulamanın diğer bazı yargı mesleklerinde çalışanlar için de geçerli olduğunu söyledi.

Geleneklerle belirlenen kurallar

Bu yükümlülüğün inançlarla veya kişisel tercihlerle ilgili olmadığını belirten Heba Adel, amacın avukatın mesleki imajını korumak ve mahkemelerde hakimler ile davacıların avukatı ayırt edebilmesini sağlamak olduğunu kaydetti. Bunun, özellikle son yıllarda avukatların mahkemelere gelen kişilerden ayırt edilememeleri gerekçesiyle saldırıya uğradığı olaylar göz önüne alındığında, görevlerini yerine getirirken sahip oldukları hukuki güvencelerin etkinleştirilmesine katkı sağladığını sözlerine ekledi. Barolar Birliği'nin, Avukatlık Enstitüsü ve eğitim programları aracılığıyla yeni avukatları mesleği düzenleyen gelenekler konusunda bilgilendirmeye önem verdiğine dikkat çeken Heba Adel, bu kuralların, avukatların mesleği tam anlamıyla icra etmeye başlamadan önceki mesleki eğitimin bir parçası olduğunu kaydetti. Heba Adel, bu kurallara uyma yükümlülüğünün kadın ve erkek avukatlar için ayrım gözetmeksizin geçerli olduğunu vurguladı.

Fotoğrafların dijital medyaya yansıması

Olayla ilgili yaşanan tartışmalarda özel fotoğrafların ve kişisel bilgilerin paylaşılmasının krizin en sorunlu boyutlarından biri olduğunu dile getiren Heba Adel, sözlerine şöyle devam etti:

“Herhangi bir baro kararının tartışılması, kişi tarafından kamuya açık şekilde paylaşılmasına izin verilmediği sürece, özel hayata müdahale etme veya kişisel içerikleri yeniden paylaşma hakkı vermez. Tartışma, karar ve alınan işlemlerle sınırlı kalabilirdi. Ancak fotoğrafların ve doğrulanmamış iddiaların paylaşılması, olayı kutuplaşmanın hakim olduğu bir alana taşıdı. Kararın değerlendirilmesi, ihlalin gerçekleştiği sırada avukatın sahip olduğu hukuki statüden ayrı ele alınamaz.

Lüa Halef, stajyer avukatlar siciline kayıtlıydı. Bu aşamada avukat, mesleği bağımsız şekilde icra etmesine olanak tanıyan tüm yetkilere sahip değil. Bağlı bulunduğu avukatın gözetimi altında ve Avukatlık Yasası'nın belirlediği sınırlar çerçevesinde çalışıyor. Baronun yaptığı açıklamalara göre soruşturma, stajyer avukatın yasaların izin vermediği bazı işlemleri yapmaya çalışmasıyla ilgili şikayetleri de içeriyor. Mesleğin icrasına ilişkin kuralları korumakla yetkili kurum olarak baronun müdahalesi bu nedenle gerekli görüldü. "

‘Disiplin sistemi yeniden gözden geçirilmeli’

Buna karşılık Heba Adel, olayın baro bünyesindeki disiplin yaptırımları sisteminin yeniden gözden geçirilmesi için bir fırsat sunduğunu belirtti. İhlallerle mücadelede yalnızca geleneksel yaptırımlarla yetinilmemesi gerektiğini söyleyen Heba Adel, genç avukatların mesleki yeterliliklerini geliştirmeye ve yasal hakları ile sorumluluklarına ilişkin bilgilerini güçlendirmeye yönelik düzeltici ve eğitici uygulamaların da hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu tür olayların, ihlal gerçekleştikten sonra ceza vermek yerine avukatların mesleki yeterliliklerini geliştirecek araçların güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu dile getiren Heba Adel, eğitim ve farkındalık çalışmalarına yatırım yapılmasının genç avukatları korumanın en önemli yollarından biri olduğunu vurguladı. Heba Adel, genç avukatların Avukatlık Yasası ve mesleklerini düzenleyen usullere hakimiyetini ölçmek amacıyla düzenli eğitim programları ve sınavlar düzenlenmesini önerdi. Hiba Adel ayrıca, avukatların yasal değişiklikleri takip edebilmesi, güncel kararlar ve hukuki gelişmeler hakkında bilgi sahibi olabilmesi için elektronik platformların oluşturulması gerektiğini sözlerine ekledi.

‘Adil bir mesleki ortam oluşmalıdır’

Heba Adel, baronun yanı sıra meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin de hukuki bilgi ve pratik becerilere sahip yeni bir avukat kuşağının yetiştirilmesi konusunda ortak sorumluluk taşıdığını belirterek, bunun, mesleki uygulamanın niteliğini yükselteceğini ve mesleğin toplumdaki konumunu ve güvenilirliğini koruyacağını ifade etti. Olayın ayrıntılarından bağımsız olarak Mısır'da kadın avukatların durumunun son 20 yılda önemli ölçüde geliştiğine vurgu yapan Heba Adel, geçmişte kadınların bu mesleği icra etme yeterliliklerinin sorgulandığı yılların ardından, bugün karşılaşılan temel sorunun artık kadınların avukatlık yapma hakkını kanıtlamak olmadığını, tüm kadın ve erkek avukatları eşit şekilde destekleyen adil bir mesleki ortam oluşturmak olduğunu vurguladı.

‘Mısır Barolar Birliği eğitim araçlarını güncellemeli’

Heba Adel, 2004 yılında "Mısırlı Kadın Avukatlar... İleriye Doğru Adımlar" adıyla başlatılan "Mısırlı Kadın Avukatlar" girişiminin deneyimini de hatırlattı. Girişimin, kadın avukatların meslek içinde istisna olarak görüldüğü bir dönemde hayata geçirildiğini aktaran Heba Adel, bu nedenle girişimi yürütenlerin mesleki yeterliliği ve özgüveni artırmak, kadın avukatların mahkeme salonlarındaki performanslarını geliştirmelerine yardımcı olacak bilgi ve araçları sunmak amacıyla eğitim programları ve hitabet yarışmaları düzenlediğini anlattı.

Mevcut dönemde kadın ve erkek avukatlar arasında ayrım yapan söylemlerin aşılması gerektiğini dile getiren Heba Adel, sözlerinin sonunda şöyle konuştu:

"Artık fırsatlar, haklar ve sorumluluklar konusunda eşitlik temelinde bir mesleki anlayışa geçmemiz gerekiyor. Bugün mesleğe yeni başlayanların karşılaştığı sorunlar ortak hale geldi ve avukat sayısındaki büyük artışa ayak uyduracak eğitim ve mesleki yeterlilik sisteminin geliştirilmesi zorunlu. Üye sayısı 1 milyona yaklaşan Mısır Barolar Birliği, karşı karşıya olduğu idari ve örgütsel zorluklara rağmen denetim ve eğitim araçlarını güncellemeli. Ayrıca stajyer avukatların takibini daha etkin şekilde sağlayacak mekanizmalar oluşturulmalı ve bu kişilerin yalnızca şekli prosedürlerle yetinilmeyerek gerçek bir mesleki eğitim almaları güvence altına alınmalı."