TEMENNÎ EL-SERWÎ

Bağdat – Irak'ın Divaniye kentindeki Nehda Polis Merkezi'nde gözaltında tutulan bir kadına tecavüz edilmesi, ülkede büyük tepkiye yol açtı. Divaniye Emniyet Müdürlüğü, bugün olayla bağlantılı bir polis amiri ile bazı personelin soruşturma kapsamında gözaltına alındığını duyurdu.

28 Temmuz'da meydana geldiği belirtilen olay, gözaltı merkezlerinde kadınların güvenliğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Hukukçular ve hak savunucuları, bağımsız bir adli soruşturma yürütülmesini, olaya karışan tüm sorumluların yargı önüne çıkarılmasını ve benzer ihlallerin önlenmesi için güvenlik kurumlarındaki denetim mekanizmalarının güçlendirilmesini talep ediyor.

Suç ağır bir hak ihlali, sorumluluk devlete ait

Iraklı hukukçu Ezhar El-Duleymi, yaşananları insan haklarına ve tutukluların korunmasını güvence altına alan yasal düzenlemelere yönelik ağır bir ihlal olarak değerlendirdi. Güvenlik kurumunun bünyesinde böylesine ağır bir suçun işlenmesinin, kararlı bir hukuki tutum ve kapsamlı bir hesaplaşmayı zorunlu kıldığını söyledi.

Benzer vakaların ilk kez yaşanmadığını belirten Ezhar El-Duleymi, gözaltındaki kadınlara yönelik bazı ihlallerin kamuoyuna yansıdığını, ancak birçok olayın görünür olmadan kaldığını ifade etti. Bu nedenle gözaltı merkezleri ve cezaevlerinde denetim ile hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Polis halkın hizmetindedir” ilkesinin vatandaşların güvenliğini sağlamak ve onurlarını korumak anlamına geldiğini belirten Ezhar El-Duleymi, saldırıya uğrayan kadının hakkında kesinleşmiş herhangi bir mahkumiyet kararı bulunmadığını, dolayısıyla güvenliğinin tamamen kendisini gözaltında tutan kurumun sorumluluğunda olduğunu söyledi.

Kamu görevlisinin sahip olduğu yetkiyi kullanarak gözaltındaki bir kişiye saldırmasının hem görevi kötüye kullanma hem de hukuki yükümlülüklerin ihlali anlamına geldiğini ifade eden Ezhar El-Duleymi, cezasızlığın bu tür suçların tekrarlanmasına zemin hazırlayacağı uyarısında bulundu.

Ezhar El-Duleymi ayrıca, gözaltındaki bir kadına yönelik tecavüzün toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin en ağır biçimlerinden biri olduğunu belirterek, bağımsız ve şeffaf bir adli soruşturma yürütülmesini, suçu sabit görülen herkes hakkında en ağır yasal yaptırımların uygulanmasını ve adalet sağlanıncaya kadar sürecin titizlikle takip edilmesini istedi.

‘Bu suç güvenlik kurumlarına duyulan güveni sarsıyor’

Iraklı gazeteci Nur El-Nuaymi ise olayı "her yönüyle bir felaket" olarak nitelendirdi. Suçun yalnızca mağduru değil, devlet kurumlarının itibarını ve güvenlik güçlerine duyulan toplumsal güveni de hedef aldığını söyledi.

Tecavüzün en ağır suçlardan biri olduğunu belirten Nur El-Nuaymi, olayın bir polis merkezinde yaşanmasının durumu daha da vahim hale getirdiğini ifade ederek, polis merkezlerinin insanların korunması ve hukukun uygulanması gereken yerler olduğunu hatırlattı.

Güvenlik güçlerinin görevinin yasaları uygulamak ve suç işlediği iddia edilen kişileri yargıya teslim etmek olduğunu vurgulayan Nur El-Nuaymi, gözaltındaki kişinin yöneltilen suçlamalar ne olursa olsun anayasa ve yasalarla güvence altına alınmış temel haklara sahip olduğunu, işkenceye, tecavüze ya da aşağılayıcı muameleye maruz bırakılamayacağını söyledi.

Mağdurun, hakkında yürütülen hukuki sürecin tarafı olmaktan çıkıp devlet kurumunda işlenen ağır bir suçun mağduru haline geldiğini belirten Nur El-Nuaymi, olaya karışan ya da üzerini örten herkesin hesap vermesi gerektiğini ifade etti. İçişleri Bakanlığı'nı, yargıyı ve denetim kurumlarını bağımsız ve şeffaf bir soruşturma yürütmeye çağırdı.

Kadınlara yönelik ihlallerin tekrarlanmasının, kınama açıklamalarının artık yeterli olmadığını gösterdiğini belirten Nur El-Nuaymi, gözaltı merkezlerinde etkin denetim sağlanması ve devlet gözetimindeki kadınların korunmasına yönelik gerçek güvencelerin oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Suçun ötesinde bir hukuk devleti sınavı

Gözaltındaki bir kadına yönelik tecavüz, yalnızca işlenen suçla sınırlı görülmüyor. Olay, devletin gözetimi altındaki bireyleri koruma kapasitesi ve cezasızlıkla mücadele konusundaki iradesi açısından da önemli bir sınav olarak değerlendiriliyor. Hakkında hangi suçlama bulunursa bulunsun, gözaltındaki herkes Irak Anayasası, ulusal mevzuat ve Irak'ın taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca temel haklara sahiptir.

Gözlemcilere göre güvenlik kurumlarına duyulan güvenin yeniden tesis edilmesi için soruşturmanın tam bir şeffaflıkla yürütülmesi, sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması, ihmali ya da sorumluluğu bulunan herkesin yargı önüne çıkarılması ve özellikle kadınların tutulduğu gözaltı merkezlerinde denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekiyor. Böylece hem benzer ihlallerin önüne geçilmesi hem de insan onuru ile hukuk devletinin korunması mümkün olabilecek.