Fas — Fas'ın yeni hükümet programında kadın haklarına dair verilen taahhütler; uygulama mekanizmaları, net hedeflerle olan bağı, finansal kaynakları ve zaman çizelgesinin belirsizliği nedeniyle tartışmalara yol açıyor.

Faslı Kadınlar Demokratik Derneği (ADFM) tarafından bugün yapılan açıklamada; kadınların durumunun iyileştirilmesi, ekonomik olarak güçlendirilmeleri, şiddetle mücadele edilmesi ve karar alma mekanizmalarındaki katılımlarının artırılmasına yönelik hükümet vaatlerinin genel geçer kaldığı belirtildi. Dernek, programın yeterli nicel hedef, zaman dilimi, finansal kaynak, uygulama ve değerlendirme mekanizmaları içermediğini vurguladı.

Dernek, bu durumun eşitliğin hükümetin öncelikleri arasındaki gerçek yeri ile verilen vaatlerin ülkenin farklı bölgelerindeki kadın ve kız çocuklarının yaşamına yansıyacak somut sonuçlara dönüştürülmesi konusundaki güvenceler hakkında soru işaretleri yarattığını belirtti.

Seçim vaatleri hükümet politikalarına dönüştürülmeli

Vaatlerin yerine getirilmesindeki siyasi sorumluluğa dikkat çekilen açıklamada, siyasi partilerin seçim programlarına ilişkin yapılan izleme sonuçlarına yer verildi. Eşitlik ve kadın hakları konularının varlığını ölçmek için 66 göstergenin esas alındığı çalışmada, partilerin bu konuları kapsama düzeyleri ve taahhütlerinin niteliği arasında belirgin farklar olduğu ifade edildi.

Dernek, seçim vaatlerinin net ve tutarlı hükümet tercihlerine dönüştürülmesi gerektiğini belirterek, genel uzlaşıların hakları en alt düzeye indirme riski taşıdığı konusunda uyarıda bulundu.

Açıklanan çağrıda öne çıkan temel talepler arasında şunlar yer aldı:

“*Kadınlara yönelik ayrımcılığı ortadan kaldıracak yasal reformlar için net bir takvim belirlenmesi,

*Karar mekanizmalarında eşit temsilin (kotanın) güçlendirilmesi,

*Şiddeti önleme ve koruma mekanizmalarının geliştirilmesi,

*Kadınların iş gücüne katılımını artıracak ve mesleki eşitliği sağlayacak adımların atılması.”

Ayrıca dernek; bakım ekonomisinin (care economy) ekonomik ve sosyal politikalara entegre edilmesini, ev içi emeğin ve ücretsiz bakım işlerinin ekonomik değerinin tanınmasını; çocuk, yaşlı ve engelli bakımı için erişilebilir kamu hizmetlerinin geliştirilmesini istedi.

Mali boyutta ise toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme anlayışının benimsenmesi, kadın haklarına yönelik politikaların uygulanması için yeterli ve sürdürülebilir kaynak ayrılması ve kamu harcamalarının kadın-erkek eşitsizliğini azaltmadaki etkisini ölçecek göstergelerin oluşturulması talep edildi. Hükümet taahhütlerinin takibi için ölçülebilir hedefler ve ilan edilmiş zaman dilimleri içeren kurumsal mekanizmaların kurulması, bu süreçte kadın ve insan hakları örgütlerinin denetim süreçlerine katılımının sağlanması gerektiği vurgulandı.

‘Parlamentonun sorumluluğu sadece tartışmak değil’

Faslı Kadınlar Demokratik Derneği, parlamentonun sorumluluğunun sadece hükümet programını tartışmakla sınırlı olmadığını; yasama, denetim ve değerlendirme yetkilerini hükümet dönemi boyunca sürdürerek hükümeti taahhütleri konusunda hesap vermeye zorlaması gerektiğini vurguladı.

Derneğin yaklaşımına göre temel zorluk; eşitlikle ilgili taahhütlerin beyan edilmesinden, bu vaatlerin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki somut etkisini ölçmeyi sağlayacak politikaların, kaynakların ve mekanizmaların belirlenmesi aşamasına geçmektir.

Bu tartışmalar, Fas tarihinde ilk kez bir kadının başbakanlık görevini üstlendiği bir dönemde yürütülüyor. Bu durum, kadınların üst düzey görevlerdeki varlığı açısından önemli bir siyasi ve sembolik anlam taşısa da derneğin yaklaşımına göre, bu temsilin kamu politikalarının içeriğine ve fiili eşitlik taleplerine ne ölçüde yansıyacağı sorusunu gündeme getiriyor.