NEXEM ÇAÇAN

Qamişlo- Kadın katliamları ve kadınlara yönelik ihlaller farklı gerekçelerle devam ederken, cezasızlığın sona erdirilmesi ve yasal korumanın güçlendirilmesine yönelik talepler giderek artıyor. Güvenliğin sağlanması, adaletin tesis edilmesi ve kadınlara yönelik her türlü şiddet ile ayrımcılığın son bulması gerektiği vurgulanıyor. Suriye İnsan Hakları Derneği Başkanı Evîn Cuma, kadın katliamlarındaki artışa ilişkin ajansımıza değerlendirmelerde bulundu.

Kadına yönelik şiddet artıyor

Sözlerinin başında Suriye’de kadın katliamlarının nedenlerine değinen Evîn Cuma, “Kadın katliamları yeni bir mesele değil. Yüzyıllardır devam ediyor, son on yılda ise daha da arttı. Bunun nedeni, kadınları koruyan yasaların eksikliği ve bazı bölgelerde yasaların uygulanmaması. Ayrıca toplumsal gelenekler ve erkek egemen bakış açısı da kadınlar üzerinde baskı kuruyor. Birçok durumda kadınlara yönelik şiddet ‘aile meselesi’ olarak görülüyor. Bu da kadınlara büyük zarar veriyor” diyerek, ‘intihar’ adı altında yaşanan şüpheli ölümlere de dikkat çekti.

‘Yasal eşitsizlikler birçok boşluk yaratıyor’

Evîn Cuma, Suriye’nin birçok bölgesinde kadınlara yönelik şiddetin normalleştirildiğini belirterek, şunları söyledi:

“Yasal eşitsizlikler birçok boşluk yaratıyor. Özellikle kadınları koruyan kalıcı bir yasanın olmaması ve Suriye’nin geçiş sürecinde bulunması bu durumu daha da zorlaştırıyor. Suriye’nin birçok bölgesinde savaş ve göç yaşanıyor, bu da kadınların şiddete daha fazla maruz kalmasına neden oluyor. Bir diğer önemli sorun ise kadınlara yönelik şiddetle ilgili başvurulabilecek kurumların yetersizliğidir. Ayrıca birçok kişi, fiziksel şiddet ya da kadın katliamlarından sonra ‘namus’ bahanesiyle cezadan kurtulabiliyor. Şiddetin artması kadınlar üzerinde büyük bir korku yaratmış durumda ve bu nedenle kadınların yasalara güveni kalmamış. Baskı ve hak ihlalleri nedeniyle kadınlar çoğu zaman sessiz kalıyor ve sığınabilecekleri bir mekanizma bulamıyor.”

‘Eşitlik temelinde yasalar oluşturulmalı’

Kadın haklarını koruyan yasalara ihtiyaç olduğunu kaydeden Evîn Cuma, “Toplumun kadınların rolüne ve özgürlüklerine, kendi yaşamlarını, ailelerini ve geleceklerini koruyabileceklerine güvenmesi gerekir. Ancak ‘koruma’ adı altında kadınlar üzerinde kurulan aşırı baskı, farklı tepkilerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu nedenle toplum ve aileler kadınlara daha bilinçli yaklaşmalıdır. Kadınları koruyan yasaların tüm Suriye’de geçerli olması ve tek bir sistem altında birleştirilmesi gerekiyor. Bu yasalar, eşitlik, özgürlük ve kadın haklarının korunması temelinde oluşturulmalı ve uygulanmalıdır” ifadelerinde bulundu.

‘Kadınlar karar alma süreçlerinde yer almalı’

Evîn Cuma, kadınların karar alma mekanizmalarında yer almasının büyük önem taşıdığını belirterek, “Uluslararası birçok sözleşme var ve Suriye de bunların bir kısmını imzalamıştır. Kadınlara yönelik hakları koruyan ve toplumda eşitliği esas alan CEDAW gibi anlaşmalar bunlardan biridir. Kadınların karar alma merkezlerinde bulunması çok önemlidir. Çünkü kadınlar hem kendi korunmalarına hem de toplumun güvenliğine dair detayları daha iyi bilir ve bu süreçlerde olumlu bir rol üstlenirler” şeklinde konuştu.

‘Suriye yeniden inşa edilmeli’

Son 15 yılda Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınlar için birçok fırsatın oluştuğunu kaydeden Evîn Cuma, kadınların tüm alanlarda kendilerini ispatladığını söyledi. Yetkili kurumlara çağrıda bulunan Evîn Cuma, kadın haklarını korumada daha etkin ve doğru bir rol üstlenilmesi gerektiğini vurguladı. Evîn Cuma, “Kadınların yasa yazımında ve Suriye anayasasının oluşturulmasında aktif rol alması çok önemlidir. Suriye’nin eşitlik ve hukukun üstünlüğü temelinde yeniden inşa edilmesi gerekir” dedi.

‘Yasal eşitlik sağlanmalı’

Kuzey ve Doğu Suriye’de son 15 yılda kadınların örgütlenmesi ve korunması konusunda önemli deneyimler elde edildiğini hatırlatan Evîn Cuma, “Kadınlar kendilerini birçok alanda geliştirdi ve karar mekanizmalarında yer aldı. Ancak Suriye’nin bazı bölgelerinde, özellikle geçici yönetimlerin kontrol ettiği yerlerde, ‘din’ ve ‘gelenek’ adı altında kadınlara yönelik ciddi ihlaller ve katliamlar yaşanıyor. Bu durum kadınların devlete ve yasalara güvenini zedeliyor. Bu nedenle karar verici kurumlara çağrımızdır; kadınlar yeni anayasa yapım sürecine erkeklerle eşit şekilde katılmalı ve kadın haklarını güvence altına alan bir sistem oluşturulmalıdır” sözleriyle tüm Suriye’de yasal eşitliğin sağlanmasını istedi.