Xaneqîn’in kültürünü kadınlar koruyor
Xaneqîn’de toplumun öncüsü olan kadınlar, tüm zorluklara ve ihmal edilmişliğe rağmen kentin kimliğini ve direnişini geleceğe taşıyan en güçlü özne olmaya devam ediyor.
ZEYNEB ERKEWAZÎ*
Haber Merkezi - Güney Kürdistan’ın Diyala kentine bağlı "Xaneqîn"in adını andığınızda, bu bölgede yaşamın kaynağı olan "Xaneqînli kadından" bahsetmemek eksiklik olur. Çünkü kadınlar, bu tartışmalı kentin maruz kaldığı en ağır siyasi, toplumsal ve ekonomik temelli sorunları karşısında son yıllarda benzersiz bir direniş örneği sergiliyor.
Xaneqîn’de kadın, toplumsal yaşamın yalnızca sıradan bir katılımcısı değil, aksine hâlâ "yaşamın gerçek direği" olmayı sürdürüyor.
Göç, krizler, idari ve güvenlik temelli değişim yılları boyunca Xaneqînli kadın; anne ve aile reisi, çalışan ve eğitimci, ihmal edilmiş bir ortamda kültürel mirası, dili ve ulusal kimliği savunan bir aktivist olarak her alanda sorumluluk üstlenmiştir. Sessiz ama sarsılmaz bir duruşla aile ve toplum yapısını dağılmaktan koruyan sağlam bir kalkan haline gelmiştir.
Xaneqîn kadınlarının mücadelesi ve kalkınma ihtiyacı
Bu hayati rolüne rağmen Xaneqînli kadınların bugünkü gerçekliği hâlâ ağır bir ötekileştirilmeyle karşı karşıyadır. Sınırlı ekonomik fırsatlar, kadınların statüsünü güçlendirecek gerçek kalkınma projelerinin yokluğu ve kentin olağanüstü koşullarının yarattığı psikolojik etkiler, onların büyük hedeflerinin önündeki en temel engelleri oluşturmaktadır. Tüm bunlara karşın Xaneqîn’deki kadınların potansiyeli canlılık ve yaratıcılıkla doludur; destekleyici bir ortam sunulduğunda liderlik ve üretim konusundaki yetkinliklerini her geçen gün kanıtlamaktadırlar.
Xaneqîn için gerçek adalet, hiç kuşkusuz kadına yönelik adaletle başlar. Bu da Kürdistan Bölgesi kurumlarının, federal hükümetin ve sivil toplum örgütlerinin somut ve açık adımlarla hayata geçireceği ciddi ve sorumlu bir duruşu gerektirir. Aile geçindiren kadınlar ve işsiz mezunlar için istihdam alanları yaratılması, küçük ölçekli projelerin desteklenmesi, yetkin kadın liderlerin yerel yönetimlerde ve kültürel kurumlarda karar alma mekanizmalarına getirilmesi bu adımların başında gelmektedir. Bunun yanı sıra kültür, sanat, medya ve eğitim alanlarında kadınların kapasitesini geliştirmeye yönelik sürdürülebilir programların oluşturulması şarttır. Çünkü Xaneqîn bugün her zamankinden daha fazla yeni bir vizyona ihtiyaç duymaktadır; kadının yalnızca toplumun bir parçası olarak değil, kentin geleceğini inşa eden kurucu ve etkili bir güç olarak görüldüğü bir vizyona... Bu da tek başına kadınların görevi değil, tüm kurumların ve toplumsal güçlerin ortak sorumluluğudur.
Sonuç olarak Xaneqîn yalnızca köprüsü, nehri ve tarihi mekanlarıyla değil; en zorlu dönemlerde bile umudun ve direnişin meşalesini taşıyan insanlarıyla, özellikle de yetkin kadınlarıyla tanınır. Xaneqîn’in kimliğini korumak, bu kentin kadınlarının haklarını, onurunu ve katılımını korumadan tamamlanamaz; çünkü Xaneqînli kadın bu kentin yalnızca tarihinin bir parçası değil, aynı zamanda geleceğin asli öznesidir.
*Aktivist ve Gazeteci