Suriyeli kadınlar ve eril egemenlik şiddetine karşı mücadele yürüyüşü

Kadınlar kamusal yaşama, ekonomiye ve siyasete katılma yetkinliğine sahiptir; çünkü bu alanlar erkeklerin tekelinde değildir. Şiddeti sona erdirmek ve herkes için özgürlük ile onur adına ortak ve birleşik bir Suriyeli kadın mücadelesine evet!

HÊVÎDAR XALİD*

Mevcut gelişmeler ve değişimler ışığında kadının gerçekliğine ve mücadelesinin doğasına yönelik analitik bir okumada, kadına yönelik şiddet olgusunun—tüm biçimleriyle ve erkeklerin kendi gelecek ajandalarına hizmet etmek için tekellerine aldıkları modern bilim ve teknolojiyi araçsallaştıran yöntemleriyle—neden süreklilik arz ettiğine dair temel bir soru öne çıkmaktadır. Kadının maruz kaldığı şey, toplumda ona yöneltilen şiddetten söz edildiğinde insanların alışageldiği yalnızca fiziksel şiddet değildir; aksine kadınlar bugün dijital dünyada da yeni şiddet biçimleriyle karşı karşıyadır. Öyle ki, sınır ötesi teknoloji endüstrisi üzerindeki erkek egemenliği, kadını gittiği her yerde takip eden ve huzursuz eden bir kabusa dönüşmüştür. Ancak kadının, hayatının tüm damarlarına sızan bu olguyu sınırlandırmak, üzerindeki erkek egemenliğini kırmak ve çabalarını marjinalleştirme girişimlerine karşı koymak için yürüttüğü arayış ve mücadelenin son dönemde ileri bir düzeye ulaştığı görülmektedir. Bu süreç; düşünsel, idari ve örgütsel mücadeleyi geliştirmeye ve kadının yaşamına doğrudan dokunan sorunlara hızlı çözümler üretmeye dayalı bir yaklaşım üzerinden ilerlemektedir.

Dünyanın dört bir yanındaki kadınlar; erkeklerin çıkardığı savaşlardan başlayıp bunun sonucunda ortaya çıkan göç, yerinden edilme, zorla ve erken yaşta evliliklere, oradan da taciz, insan ticareti ve cinsel sömürüye uzanan, çoğu zaman ise cezasızlıkla sonuçlanan kadın katliamlarına varan sistematik bir şiddetle yüz yüzedir. İnsanlığa karşı işlenen suçlar listesinde yer alan bu ihlallerin failleri yargılanmazken; geçim koşullarının kötüleşmesi, ekonomik gerçekliğin zorlaşması ve güvenlik ile huzurun kaybolmasıyla birlikte acılar ve ıstıraplar her geçen gün daha da derinleşmektedir.

Buna rağmen, şiddeti her biçimiyle meşrulaştırmak için kendisine karşı örülen politikalara karşı kadının gösterdiği direniş sayesinde, dünyanın her yerindeki kadınlar modern yöntemlerle amansız bir mücadele yürütmektedir. Bu yöntemlerle tüm dezavantajlı kesimler arasında farkındalık yaratmakta, enerji ve potansiyellerini yeni değişim yolları açmak için bir çıkış noktasına dönüştürmektedirler. Güvenlik istikrarsızlığının yaşandığı Suriye’de ise kadın, şiddeti meşrulaştıran ve kendisini karar alma mekanizmalarından uzaklaştıran yasalar aracılığıyla en temel haklarından mahrum bırakılmakta; bu durum da şiddet ve kadın katliamı meselelerinin göz ardı edilmesine yol açmaktadır.

Suriyeli kadınların siyasi, öncü ve toplumsal güçlenmeyi kapsayan bir strateji izlemesi gerekiyor

Bu nedenle Suriyeli kadınların; siyasi, öncü ve toplumsal güçlenmenin yanı sıra korunma ve şiddetle mücadeleyi de kapsayan bir strateji izlemesi gerekmektedir. Suriye toplumunun gelişiminin ve mevcut krizlerden kurtuluşunun temel dinamiği olarak varlığının mevcut iktidar tarafından tanınmasını dayatacak net hedefler belirlemesi şarttır. Ayrıca kadının, şiddete karşı yasal yollarla farkındalık kampanyalarını yoğunlaştırması, şiddetin eksiksiz biçimde suç sayılmasını sağlaması, en temel haklarından mahrum bırakılma zincirini kırması ve şiddet, baskı, ötekileştirme, susturma ve işkenceden uzak, özgür bir yaşam sürmesinin önünü açması gerekmektedir.

Bugün Suriye’de mevcut iktidarın dayattığı yasaklar ve tabularla kuşatılmış bir toplumsal ortamda kadınların sessizlik duvarını kırması kolay değildir. Ancak yalnızca boyun eğmeyi reddettiği için zulmün acısını tatmış olan Suriyeli kadın, zengin bir mücadele deneyimine ve birikimine sahiptir. Geçtiğimiz yıllar boyunca değerli bedeller ödemiş ve tüm haklarını gasp etmeye yönelik girişimlerin karşısında dimdik durmuştur. Acısını ve umudunu, çaresizliğini ve direnişini bitmeyen bir mücadele öyküsüne dönüştüren odur; böylece adaletsizliği, şantajı ve en çirkin yöntemlerle yapılan intikam saldırılarını kabul etmeyen, gölgede bırakılarak marjinalleştirilmeye razı olmayan kadının sembolü haline gelmiştir. Tüm kadınların görevi; dijital hesaplarını hedef alınma ve aşağılanma platformları olmaktan çıkarıp, cezasızlığı teşvik eden eril yasalara karşı bilim ve bilgi kürsülerine, farkındalık alanlarına ve kadın mücadelesini destekleyip sahiplenen mecralara dönüştürmektir.

Her Suriyeli kadının; eğitimden sağlığa, ekonomiden siyasete kadar kendi varlığını, rolünü ve üstlendiği görevleri tanımayan bir iktidara karşı, ayrıca bizzat Suriye toplumu içindeki kadın düşmanlığına ve otoriter ataerkil sisteme karşı direnen birer mücadeleciye dönüşmesi gerekmektedir. Bu duruş, insan hakları alanında karanlık bir sicile sahip olan ve kadın ile hak mücadelesinin imajını karalamaya çalışan katı iktidarın tahtını sarsmaya yetecektir.

‘Ortak ve birleşik bir suriyeli kadın mücadelesine evet’

Suriye toplumunu baskıcı fetvalar ve mahkemeler, mezhepçi yasalar, ataerkil tahakküm ve eril şiddet üzerinden şeriat kurallarıyla yönetme yaklaşımına karşı durmak ise, bundan böyle kadının özgürlük mücadelesinde geniş bir yer tutmalıdır. Zira Suriyeli kadınlar kamusal yaşama, ekonomiye ve siyasete katılma yetkinliğine sahiptir; çünkü bu alanlar erkeklerin tekelinde değildir ve erkeklik siyasi yeterliliğin bir koşulu olamaz. Kadınlar aynı zamanda, gerek hayati savunma mekanizmaları inşa ederek gerekse eğitim, öğretim, çalışma ve bilinçlendirme yoluyla zulme ve dışlama politikalarına direnme ve toplumu yeniden inşa etme gücüne sahiptir.

Öte yandan, kadının iradesini kırmak, özgürlüğünü kısıtlamak, ruhunu ve varlığını hedef almak amacıyla teknolojinin, internet uygulamalarının ve reklamlarının kullanılması girişimlerine son verilmeli; kadının öz varlığını ihlal eden ve çağdaşlık iddiası taşıyan yöntemlerle eril egemenliği yeniden üreten yanlı algoritmaların çabalarına karşı durulmalıdır. Bugün Suriye toplumundaki kadın sorunları, Suriye halkının büyük çoğunluğunun acil ihtiyaç duyduğu siyaset ve geçiş dönemi adaleti meselelerinden ayrı tutulamaz. Dolayısıyla bu sorunların çözümü herkesin ortak sorumluluğundadır.

Bu yıl Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nü karşılarken şunu açıkça söylemeliyiz: Şiddeti sona erdirmek ve herkes için özgürlük ile onur adına barışçıl mücadelenin tüm mekanizmalarını harekete geçirmek için, uygar ve medeni bir temele dayanan ortak ve birleşik bir Suriyeli kadın mücadelesine evet!

*Gazeteci