DÊRÎN REHÎM

Silêmanî – Güney Kürdistan’da çocuk yaşta ve zorla evliliklerin önlenmesine yönelik yasalar ve cezai düzenlemeler bulunmasına rağmen, Irak Kişisel Statü Yasası’nda yapılan değişiklikler kadın ve çocuk hakları açısından tartışılmaya devam ediyor.

Güney Kürdistan’da 2008 yılında çıkarılan 15 Sayılı Yasa’ya göre yasal evlilik yaşı 18 olarak belirleniyor. Ancak bazı özel durumlarda, hakimin kişinin fiziksel ve psikolojik olarak evliliğe hazır olduğuna kanaat getirmesi ve tarafların rızasının bulunması koşuluyla 16 yaşında evliliğe izin verilebiliyor.

Irak Kişisel Statü Yasası’nda 2025 yılında kabul edilen değişiklik ise evlilik konusunda bazı durumlarda fiziksel ergenliği esas alması nedeniyle eleştiriliyor. Düzenlemenin kız çocuklarının 9, erkek çocuklarının ise 15 yaşından itibaren evlendirilmesinin önünü açabileceği belirtiliyor.

‘Çocuklar hiçbir şekilde evlendirilmemeli’

Hukuk danışmanı Sena Kemal, çocuk yaşta evliliklere ilişkin yaptığı değerlendirmede, 18 yaşından önce gerçekleştirilen evliliklerin çocuk yaşta evlilik kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Sena Kemal, “Yasalara göre çocuklar hiçbir şekilde evlendirilmemeli. Ancak bir kız çocuğu 16 yaşını doldurmuşsa, fiziksel ve psikolojik olarak uygun durumdaysa ve evlilik için güçlü bir gerekçesi bulunuyorsa hakim izniyle evlenebiliyor” dedi.

Ekonomik ve toplumsal baskılar etkili

Çocuk yaşta evliliklerin nedenleri arasında ekonomik ve toplumsal faktörlerin öne çıktığını belirten Sena Kemal, bazı kız çocuklarının ailelerin yaşadığı ekonomik sorunlar veya toplumsal baskılar nedeniyle erken yaşta evlendirildiğine dikkat çekti.

Çocuk yaşta evliliklerin ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurgulayan Sena Kemal, çocukların bu yaşlarda ortak yaşamın sorumluluğunu üstlenmek, sağlıklı kararlar vermek veya çocuk bakımının sorumluluğunu taşımak için psikolojik açıdan yeterince hazır olmadığını ifade etti.

Kayıt dışı evliliklere dikkat çekti

Sena Kemal, önemli sorunlardan birinin de mahkeme dışında gerçekleştirilen evlilikler olduğunu belirtti. Bazı ailelerin çocuklarını resmi izin ve kayıt olmaksızın dini nikahla evlendirdiğini söyleyen Sena Kemal, son yıllarda bu tür vakalarda azalma görülse de uygulamanın tamamen ortadan kalkmadığını kaydetti.

Yasaklanan veya sınırlandırılan bazı evlilik biçimlerinin kayıt dışına çıkarak görünmez hale gelebildiğine dikkat çeken Sena Kemal, “Çocuk yaşta ve zorla evlilikler, çok eşlilik, genç kadınların yaşlı erkeklerle evlendirilmesi, geçici evlilikler ve resmi olarak kaydedilmeyen evlilikler hala var” diye konuştu.

Sena Kemal son olarak, kadınların haklarını koruyabilmeleri için aile ve toplum içinde dayanışmayı güçlendirmeleri gerektiğini belirterek, kadınlar arasındaki şiddet ve çatışmaların da aşılması gerektiğini ifade etti.