RONÎDA HACÎ

Hesekê - Cizîrê Bölgesi Kadın Kurulu, 21 Ocak 2014'te Demokratik Özerk Yönetim'in ilan edilmesiyle birlikte kuruldu. Kurulun temel amacı; kadın haklarını korumak, kadına yönelik şiddetle mücadele etmek ve kadınların toplumsal, ekonomik, kültürel ve hukuki alanlardaki rolünü güçlendirmekti.

29 Ocak Anlaşması kapsamında Cizîrê Kadın Kurulu, Suriye Geçici Yönetimi Sosyal İşler Bakanlığı'na bağlı Aile ve Nüfus Kurulu'nun yapısına entegre edildi. Özerk Yönetim kurumları ile Suriye Geçici Yönetim kurumlarının entegrasyonunu öngören 29 Ocak Anlaşması çerçevesinde, 14-15 Temmuz 2026 tarihlerinde Cizîrê Kadın Kurulu ile Sosyal İşler Bakanlığı Aile ve Nüfus Kurulu arasında bir dizi toplantı gerçekleştirildi. Taraflar arasında yapılan görüşmelerin ardından Cizîrê Kadın Kurulu'nun Aile ve Nüfus Kurulu yapısına entegre edildiği duyuruldu.

Ajansımız, bu sürece ve özellikle Cizîrê Kadın Kurulu'nun Suriye Geçici Yönetimi'ne bağlı Aile ve Nüfus Kurulu ile yürüttüğü entegrasyon çalışmalarındaki son gelişmelere ilişkin, Cizîrê Kantonu Kadın Kurulu Eşbaşkanı Rohat Xelîl ile bir söyleşi gerçekleştirdi.

*Kadın Kurulu'nun Aile ve Nüfus Kurulu ile entegrasyonunun amacı nedir? Bu süreçten sonra kurulun çalışmalarında ne gibi değişiklikler olacak? Kadınların elde ettiği kazanımların korunması için yalnızca entegrasyon süreci yeterli mi?

Şam'daki geçici hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında imzalanan 29 Ocak Anlaşması'nın hayata geçirilmesi kapsamında entegrasyon süreci başlatıldı. Özerk Yönetim'e bağlı tüm kurumlar bu sürecin içinde yer alıyor. Bu nedenle Cizîrê Kadın Kurulu'na bağlı ofis ve merkezler çalışmalarını sürdürmeye devam edecek.

Aynı şekilde hiçbir kurum ya da proje kapatılmayacak. Ancak idari yapı içerisinde bazı değişiklikler yapılacak. Geçici hükümetin mevcut devlet sistemi içinde kadınlara özgü bağımsız bir kurul bulunmuyor; bunun yerine Aile ve Nüfus Kurulu yer alıyor. Bu nedenle bazı kurum ve ofisler yeni idari yapıya uygun şekilde bu kurula bağlanacak.

Kadın Kurulu, yıllardır özellikle kadınların korunması ve güçlendirilmesi, kadınların siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda desteklenmesi ile Özerk Yönetim kurumlarındaki kadınların durumunun izlenmesi için çalışmalar yürütüyor. Kurula bağlı ofisler de kendi alanlarında faaliyetlerini sürdürüyor. Aile ve Nüfus Kurulu'nda da kadınlara ilişkin çalışmalar yer alıyor. Biz de bu alanlarda herhangi bir gerileme yaşanmaması için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.

Kadın haklarının korunması için Suriye'nin tüm bölgelerinde kadın örgütlülüğünün devam etmesi gerekiyor. Devrim sürecinde hazırlanan ve uygulamaya konulan yasaların, başta Aile Yasası olmak üzere korunması büyük önem taşıyor. Bu kazanımların korunması ise ancak mücadelenin sürdürülmesiyle mümkün olacaktır.

*Eşbaşkanlık sistemi ve kadın temsiliyeti konusunda neler söyleyebilirsiniz? Kadınlara yönelik projeler ile kadın koruma merkezleri bu süreçten sonra çalışmalarını nasıl sürdürecek? Kadın Kurulu'nda görev yapan üyelerin entegrasyonu nasıl sağlandı?

Eşbaşkanlık sistemi, Rojava Devrimi'nin en önemli kazanımlarından biridir. Bu sistem aynı zamanda kadınların karar alma mekanizmalarındaki yerini güçlendirdi. Geçici hükümet bu sistemi kabul etmiyor. Ancak biz, kadın haklarının yeni Suriye Anayasası'nda güvence altına alınması ve kadınların karar alma mekanizmalarındaki temsiliyetinin zamanla Suriye genelinde güçlendirilmesi için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.

Evet, kadınlara yönelik tüm projelerimiz devam ediyor. Kadın Kurulu'na bağlı iki proje ile kadınlara koruma, eğitim ve örgütlenme hizmeti sunan üç kadın koruma merkezi bulunuyor. Bu merkezlerin çalışma biçiminde herhangi bir değişiklik olmayacak.

Bu noktayı da netleştirmek isterim. Entegrasyon süreci başlamadan önce Cizîrê Kadın Kurulu bünyesinde 390 kadın üye görev yapıyordu. Şam'daki Aile ve Nüfus Kurulu ile entegrasyonun ardından da tüm üyelerimiz çalışmalarını sürdürecek. Ancak bazı üyeler, yeni idari yapı kapsamında farklı kurullara bağlı olarak görev yapacak.

*Entegrasyon sürecinin işleyişi ve çalışmaların yürütülmesine ilişkin mekanizmayı anlatabilir misiniz? Bu süreçte ne tür sorunlarla karşılaşıyorsunuz? Ayrıca kadınların geleceğine dair hedefleriniz nelerdir?

Şu ana kadar iki toplantı gerçekleştirildi ve herhangi bir sorunla karşılaşmadık. Şu anda idari ve hukuki düzenlemeler üzerinde çalışılıyor. Ayrıca, Kadın Kurulu'nda görev yapan üyelerin yeni idari yapıya uygun şekilde görevlendirilmesi için bir komite oluşturuluyor.

Bununla birlikte, yalnızca Kadın Kurulu'nun Aile ve Nüfus Kurulu ile entegrasyonu bazı temel meseleleri çözmeye yetmiyor. Eşbaşkanlık sistemi, Aile Yasası, karar alma mekanizmalarında kadınların yüzde 50 temsil oranının korunması ve kadın haklarına ilişkin diğer başlıklar bunların başında geliyor.

Bu noktada, Özerk Yönetim sistemi ile geçici hükümetin yapısı arasında önemli farklılıklar bulunduğunu da belirtmek gerekir. Kuzey ve Doğu Suriye'de kadınlar son 15 yılda yaşamın tüm alanlarında öncü bir rol üstlendi. Ancak bugün geçici hükümetin oluşturduğu yeni Suriye yönetiminde kadın temsiliyeti oldukça sınırlı. 22 bakanlık içerisinde yalnızca bir kadın bakan bulunuyor. Bu nedenle elde edilen kazanımların korunması, kadınların örgütlü mücadelesini sürdürmesine bağlıdır.

*Kadınlara son mesajınız nedir?

Tüm kadınlara çağrım; birliklerini korumaları, örgütlülüklerini güçlendirmeleri ve kendi güçlerine güvenmeleridir. Devrim yıllarında elde edilen kazanımları korumak hepimizin ortak sorumluluğudur.