Haber Merkezi - Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) yayımladığı rapor, Afganistan’da Taliban’ın kadın ve kız çocuklarına yönelik kısıtlayıcı politikalarının sürmesi nedeniyle eğitim ve sağlık gibi iki temel alanda derin bir insani ve yapısal krizle karşı karşıya olunduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, mevcut durum devam ederse, ülke 2030 yılına kadar 25 binden fazla kadın uzman açığıyla karşılaşacak.

Raporda, kız çocuklarının altıncı sınıfın ötesinde eğitim görmesinin yasaklanması ve kadınların iş gücünün büyük bölümünden dışlanmasının, bir yandan mevcut kadın uzmanların sistemden çekilmesine neden olduğu, diğer yandan yeni nesil kadın öğretmen, doktor, hemşire, ebe ve sosyal hizmet çalışanlarının yetişmesini engellediği belirtildi.

UNICEF bu durumu “çifte kriz” olarak tanımlıyor; hem bugünkü temel hizmetleri aksatıyor, hem de gelecekte ülkeyi nitelikli insan kaynağından mahrum bırakıyor.

20 bin kadın öğretmen kaybedilecek

Değerlendirmeye göre, mevcut kısıtlamalar kaldırılmazsa Afganistan 2030’a kadar yaklaşık 20 bin kadın öğretmeni kaybedecek. Halihazırda eğitim sistemi, kadın öğretmen sayısındaki ciddi düşüşten etkileniyor. Özellikle geleneksel bölgelerde birçok aile, kız çocuklarını ancak kadın öğretmenlerin bulunduğu okullara göndermeyi kabul ediyor. Bu nedenle kadın öğretmen sayısındaki azalma, kız çocuklarının okullaşma oranında daha büyük düşüşlere ve okuryazarlık oranlarının gerilemesine yol açacak.

Kadın sağlık çalışanları sistemden çıkacak

UNICEF ayrıca sağlık sektörünün de ciddi bir darbe alacağı uyarısında bulundu. Kurumun tahminlerine göre 2030’a kadar en az 5 bin 400 kadın sağlık çalışanı sistemden çıkacak; bu sayı 2035’e kadar 9 bin 600’e ulaşabilir. Kadınların kültürel nedenlerle erkek doktorlara başvurmakta zorlandığı bir toplumda, kadın doktor, hemşire ve ebelerin azalması; özellikle doğum, üreme sağlığı ve yenidoğan bakımı gibi alanlarda hizmetlere erişimi doğrudan sınırlayacak.

Kadınların dışlanması ekonomiyi vuracak

Raporda, bu politikaların yalnızca insani değil ekonomik sonuçlar da doğurduğu vurgulandı. Kadınların eğitim ve iş gücünden dışlanması, Afganistan ekonomisine her yıl yaklaşık 84 milyon dolar zarar veriyor; bu rakam ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 0,5’ine denk geliyor. Uzmanlara göre bu kayıp, nitelikli iş gücünün azalması, verimliliğin düşmesi ve ailelerin insani yardımlara bağımlılığının artmasıyla daha da büyüyecek.

1 milyondan fazla kız çocuğu eğitim alamıyor

Raporda ayrıca, Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinden bu yana ortaöğretimin kız çocuklarına kapatılması nedeniyle 1 milyondan fazla kız öğrencinin eğitim hakkından mahrum kaldığı, bu sayının 2030’a kadar 2 milyonu aşabileceği belirtildi. Bu durum, kadınların bilgi üretimi, uzmanlık ve toplumsal katılım süreçlerinden sistematik biçimde dışlanması anlamına geliyor.

Taliban yönetimi sonrası kadınların eğitim kurumları, üniversiteler, kamu kuruluşları ve birçok sivil toplum alanındaki varlığına getirilen kısıtlamalar, Afganistan’daki kamu hizmetlerinin yapısını ciddi biçimde zedeledi. Eğitim ve sağlık, kadınların varlığının toplumsal ve kültürel açıdan zorunlu olduğu iki kritik alan olarak bu süreçten en fazla etkilenen sektörler oldu.

Taliban yönetimine çağrı

UNICEF, raporun sonunda Taliban yetkililerine kız çocuklarının eğitimine yönelik yasakları ve kadınların istihdamına getirilen kısıtlamaları derhal kaldırma çağrısı yaptı. Uluslararası topluma da Afganistanlı kadınların eğitim ve çalışma hakkını desteklemeyi sürdürme çağrısında bulunan kuruluş, kadınların dışlanmasının yalnızca toplumun yarısının değil, ülkenin tamamının geleceğinin, kalkınmasının ve istikrarının riske atılması anlamına geldiği uyarısında bulundu.