Ortadoğu’da şimdi kadın zamanı (6)
Suriye’de kadınların 2025 ve 2026 yıllarındaki durumunun, radikal değişimlerle birlikte daha da zorlaştığı görülüyor. Kadın haklarına ilişkin geçici yasalarda yazılanlarla sahada uygulamada görülenler birbiriyle örtüşmüyor.
Haber Merkezi – Ortadoğu’da kadınlar, farklı biçimlerde şiddete maruz kalmalarına rağmen eşitlik, adalet ve hak mücadelesini sürdürüyor. Bu dosyamızda, Suriye’de kadınların karşı karşıya kaldığı şiddeti, değişen koşullar karşısındaki mücadelelerini ve yeni Suriye’nin inşasına yönelik çözüm önerilerini ele alıyoruz.
Yasal ve anayasal kazanımlar
Kadın haklarına ilişkin anayasal düzenlemeler kapsamında 2025 yılında yayımlanan Anayasal Bildirge önemli bir adım olarak öne çıktı. Bildirge'nin 21 ve 22'nci maddelerinde kadınların haklarının korunması, eğitim ve çalışma hakları ile yasa önünde eşitlikleri açıkça güvence altına alındı. Ancak bu düzenleme, tüm alanlarda toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayan kapsamlı bir yasal çerçeve sunmuyor. Kadınların temel haklarının anayasal düzeyde tanınması açısından bir başlangıç niteliği taşıyor. Buna karşın geçici yasal düzenlemelerde yer alan hükümler ile sahadaki uygulamalar arasında, neredeyse tüm alanlarda belirgin bir uçurum bulunuyor.
Öte yandan, Suriyeli kadınların vatandaşlıklarını çocuklarına aktarabilmesi konusu da yeni bir hukuki süreci beraberinde getirdi. Yeni Anayasal Bildirge doğrultusunda, yabancılarla evlenen Suriyeli kadınların bu hakkı kullanabilmesi amacıyla Suriye Vatandaşlık Yasası'nın 3'üncü maddesinin değiştirilmesine yönelik girişimler başlatıldı. Bu kapsamda özellikle Cenevre'de ve Birleşmiş Milletler nezdinde üst düzey görüşmeler gerçekleştirildi.
Yasa değişikliği önerisi ise beraberinde çeşitli kaygıları getirdi. Tartışmalar, önerinin zamanlaması, Suriye'deki mevcut siyasi ve güvenlik koşulları ile geçiş kurumlarının yasayı uygulamaya ne ölçüde hazır olduğu üzerinde yoğunlaşıyor. Öte yandan IŞİD, El Nusra, El Kaide ve Suriye Milli Ordusu (SMO) gibi silahlı gruplar aracılığıyla ülkeye gelen yabancı uyruklu kişilerin, bu örgütlere katılan kadınlarla evlenmesi ve bu evliliklerden doğan çocuklara vatandaşlık verilmesi meselesi de Suriye'nin geleceğine ilişkin önemli kaygıları beraberinde getiriyor.
Suriye'de devam eden krizden kaynaklanan toplumsal bölünmeler, demografik değişimler ve nüfus kayıtlarına ilişkin karmaşıklıklar, vatandaşlık meselesinin önceden kapsamlı bir değerlendirme yapılmadan ve açık yasal güvenceler oluşturulmadan çözülmesine yönelik her türlü girişimi daha da karmaşık hale getiriyor.
Siyasi temsil ve karar alma süreçlerine katılım
Ancak siyasi katılım ve karar alma alanlarında kadınlar hala bilinçli ve sistematik biçimde göz ardı ediliyor, siyasi temsillerinde ciddi boşluklarla karşı karşıya kalıyor. Kadınların temsiliyetini artırmaya yönelik sürekli çabalara ve eşit temsil taleplerine rağmen, geçiş dönemindeki kurumlarda kadınların temsili azaldı. 2026 yılına ait veriler, geçiş parlamentosunda ve üst düzey karar alma merkezlerinde kadınların temsil oranının bazı kurumlarda yüzde 5,5 ile yüzde 10 arasında kaldığını ve erkeklerle aralarında önemli bir temsil uçurumu bulunduğunu gösteriyor.
HTŞ ittifakının, kadrolarını Suriye devletinin tüm kurumlarına yerleştirdiği yapılanma içinde yeni bir sistem kurma hedefi bulunuyor. Bu sistemin temelini katı şeriat ve radikal siyasi-İslamcı bir strateji oluşturuyor. Kurulmak istenen bu düzende kadınlar ikinci sınıf vatandaş konumuna düşürülüyor ya da yönetim ve siyaset alanlarında görev almaya uygun görülmüyor. Suriye için tasarlanan yeni yönetim çerçevesinde kadınlar, karar alma pozisyonlarından ve temel sorumluluklar içeren görevlerden uzaklaştırılıyor. Bunun yerine çoğunlukla insani yardım alanındaki işlerle sınırlandırılıyor ya da hiyerarşinin en alt basamaklarında görevlendiriliyor.
Ekonomik durum ve yeniden inşa
Kadınlar, ekonomik durum ve yeniden inşa alanında erken toparlanmaya öncülük eden bir rol üstlendi. Savaş yıllarının sonucunda iş piyasasındaki önemli boşlukların bir kısmını kadınlar doldurdu. Ancak buna rağmen Suriye'de kadın yoksulluğu en yüksek seviyelerde seyrediyor. Suriyeli kadınlar mali denetim, analiz ve bankacılık yönetimi gibi alanlarda liderlik pozisyonlarında temsil edilmeye başlandı. Ancak bu durum, kadınların ekonomik ve mali bağımsızlıklarını elde etmeleri için hala yeterli değil. Girişimcilik alanında da “Suriye Projesi 2026” konferansı gibi ekonomik etkinlikler, yeniden inşa planlarında kadınların girişimcilik, yeşil projeler ve yenilenebilir enerji alanlarındaki gücünün ve katılımının artırılmasını öncelikli gündem maddeleri arasına aldı.
Eğitim ve insan hakları
Suriye'de eğitim alanında ciddi sorunlar yaşanıyor ve güvenlikle bağlantılı eğitim alanlarına yönelik kısıtlamalar insan haklarını sınırlandırıyor. 2026 yılının sonunda Suriye yetkilileri, güvenlik ve savunma alanlarında uzmanlaşan, yeni kurulan iki devlet üniversitesindeki programların büyük bölümüne kadınların kabul edilmesini yasaklayan yeni koşullar getirdi. Bu durum geniş çaplı tartışmalara ve insan hakları konusunda kaygılara neden oldu.
Eğitim müfredatında yapılan değişiklikler de Suriye'nin farklı toplumsal yapısını ve kadınlara yönelik hakim tutumların gelişimini etkiledi. Tarihi kadın figürlerinin müfredattan çıkarılması, kadın görsellerinin ders kitaplarından silinmesi ya da bunların yerine örtülü veya burkalı kadın görsellerinin konulması, Suriye devleti tarafından tercih edilen toplumsal ve siyasi yönelimi açıkça ortaya koyuyor. Eğitimin insanlığın gelişimi üzerindeki derin etkisi göz önünde bulundurulduğunda, radikal ve muhafazakar değişiklikler içeren bu tür müfredat düzenlemeleri, toplumu tek tip, homojen ve katı biçimde erkek egemen bir yapıya yeniden şekillendirme girişimleri olarak yorumlanabilir. Diğer yandan, kendi vilayetlerinin dışında eğitim gören veya çalışan kadınlar, muhafazakar toplumsal tutumlar, ailevi kısıtlamalar ve güvenli üniversite yurtlarının bulunmamasıyla bağlantılı sorunlarla karşı karşıya kalmayı sürdürüyor.
İnsani ve güvenlik durumu
İnsani ve güvenlik alanında da Suriye'deki göçmen kamplarında yerinden edilenlerin yaşadığı acılar henüz sona ermedi ve evlerine güvenli biçimde dönebilmeleri için gerekli koşullar sağlanmadı. Bu nedenle kadınlar ve çocuklar, gayriresmi yerinden edilme kamplarındaki nüfusun yaklaşık yüzde 78'ini oluşturarak en büyük kesimi meydana getiriyor.
Sağlık alanında ise gerekli hizmetlerin bulunmaması kadınların yükünü ağırlaştırdı. Kadınların büyük bir bölümü, özellikle hamile kadınlar, üreme sağlığı hizmetlerine ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı koruyucu hizmetlere erişemiyor. Uluslararası destek alan çok sayıda sağlık kuruluşunun kapatılması sonucunda, 2025 ve 2026 yılları arasında bu hizmetlerde ciddi bir azalma yaşandı.
SÜVEYDA
Tarih boyunca Süveyda, Suriye’de özel bir yere sahip oldu. Kendine özgü inancı ve ulusal kimliğinin yanı sıra savaş dönemlerindeki öncülüğü ve peş peşe gelen rejimlerin aşırılığına karşı kararlı tutumu, tarihin sayfalarında önemli bir yer edinmesini sağladı. Süveyda’nın temel özelliklerinden biri, toplumun benimsediği ideolojiye dayanan toplumsal yapısıdır. Bu yapı içerisinde kadınlar ve erkekler arasındaki iş birliği, yaşamsal bir bağ işlevi görüyor. Baas döneminde Dürzi kadınların öncülüğünde toplum, isyankar bir tutum sergiledi; hem rejimin baskısını hem de toplumu parçalamayı amaçlayan politikalarını reddetti. HTŞ’nin (Heyet Tahrir El-Şam) iktidara gelmesinin ardından Süveyda halkı ve özellikle Dürzi kadınlar kararlı bir şekilde direndi. Kimliklerinden taviz vermeyi ya da bu silahlı gruplara karşı yürüttükleri direnişten vazgeçmeyi kabul etmediler. HTŞ’nin Süveyda’ya yönelik düşmanlığının temelinde, toplumun toplumsal cinsiyet eşitliğine bağlılığı ve boyun eğmeyen, yenilmeyen ruhu yatıyordu. Bu durum, Temmuz 2025’te bölgeye yönelik planlı ve örgütlü bir saldırıya neden oldu.
Bu saldırılarda özellikle kadınlar hedef alındı. Onlarca kadın katledildi, çok sayıda kadın ise kaçırıldı. Dürzi kadınlar, “74. Ferman”da yaşananlara benzer acı ve işkencelere maruz kaldı. Êzidî kadınlar da aynı silahlı grupların elinden benzer acılar çekmişti. Buna karşılık kadınlar silahlandı, direnişin ön cephelerine katıldı ve kendilerine dayatılan baskıya boyun eğmeyi reddetti. Saldırıya uğrayan bölgelerde büyük fedakarlıklar göstererek toplumlarını korumak için ellerinden gelen her şeyi yaptılar. Kaçırılma, öldürülme ve şiddet tehditleriyle karşı karşıya kalmalarına rağmen Süveyda kadınları, huzursuzluk ve sürekli tehditlerin hüküm sürdüğü bir ortamda toplumsal dayanışmayı koruma ve sorumluluk üstlenme konusunda geri adım atmadı.
Kayıp kadınların akıbeti belirsizliğini koruyor
Kadınların kaybedilmesi, Süveyda’daki en hassas ve karmaşık konulardan biridir. Bu durum yalnızca olayların ağırlığından değil, aynı zamanda kayıp kadınların akıbetine ilişkin doğru bilgiye ulaşmanın zorluğundan kaynaklanıyor. Bu süreçler, belgeleme ve istatistik çalışmalarını zorlaştırırken mevcut verilerin ihlallerin gerçek boyutunu doğru biçimde ortaya koymak için yetersiz kalmasına neden oluyor. Ayrıca bazı ailelerin kızlarının akıbetine ilişkin bilgi talep etme imkanından yoksun kalmasına yol açıyor ve kayıp kadınların yaşamına ilişkin toplumsal korku ve kaygılar içinde yaşadıkları acıyı daha da ağırlaştırıyor.
Bu dosya için derlenen yerel verilere göre 120 kadın kayıp olarak bildirildi. Bilgiler, bu kadınların kaçırıldıktan sonra kendi evlerinin içinde katledildiğini gösteriyor. Dört kadın ise hala kayıp. Belgeleme zorlukları, olayları açığa çıkarma korkusu ve başka vakaların bildirilmemiş olma ihtimali nedeniyle bu verilerin yerel bir sayım olarak değerlendirilmesi önem taşıyor. Bu olayların etkileri yalnızca kayıp kadınlarla sınırlı kalmıyor, ailelerine ve toplumsal çevrelerine de ulaşıyor. Akıbetlerine ilişkin bilgi bulunmaması, sürekli devam eden bir sınanmaya dönüşüyor ve bazı durumlarda sessizlik, gerçeğin açığa çıkarılmasının önünde yeni bir engel oluşturuyor.
Kadınlar kaçırılanların akıbetini öğrenmek için harekete geçti
Bu soruna karşılık, kaçırılan kadın ve erkeklerin akıbetlerinin açıklanmasını ve serbest bırakılmalarını talep eden kadın girişimleri ortaya çıktı. Bu girişimler, sorunun toplumun tamamını etkilediğini vurguluyor. Bu girişimler arasında en dikkat çekeni, ailelerin sevdiklerinin akıbetini öğrenme hakkını savunma konusunda önemli bir rol üstlenen “Sebaya Sened” oldu. Bu hareket, kadınların ihlallerin mağduru olmaktan çıkarak inisiyatif üstlenen ve harekete geçen bir konuma geldiğini gösteriyor.
Tehditler yalnızca Süveyda’nın sınırlarıyla sınırlı kalmadı, sivillerin günlük işlerini yürütmek için kullandıkları yollara kadar uzandı. Aya Selam’ın otobüste yaşamını yitirmesi, özellikle kadınlar ve aileler için yolculuğun da başlı başına bir korku kaynağı haline geldiğini doğruladı. Yayımlanan olaylara ilişkin ilk değerlendirme, silah kullanımının söz konusu olduğu farklı olaylarda en az dört kadının hayatını kaybettiğini gösteriyor. Buna, kadınların ateş açılması ve gelişigüzel kurşunlar nedeniyle yaralandığı belgelenmiş vakalar da ekleniyor. Cinsiyete göre ayrıştırılmış eksiksiz ve kapsamlı bir veri tabanı bulunmadığı için bu sayılar olayların bütününü yansıtmıyor.
İhlaller ve direnişle geçen bir yılda Dürzi kadınların mücadelesi
Temmuz ayındaki olaylar, Süveyda’daki genel atmosferde bir değişime yol açtı. Bölge, tekrarlanan tehditler ve ateşkes ihlalleriyle karşı karşıya kaldı. Kadınlar büyük bir sorumluluk üstlendi, inançlarına ve kimliklerine sahip çıktı. Dürzi kadınlar, Kürt kadınlarının Rojava’da gerçekleştirdiği kadın devriminden ilham alarak mücadele cesaretlerini ve öncülüklerini güçlendirdi. Kriz dönemlerinde yerel toplumun işlerini yönetme ve örgütlenmesine katılma konusundaki becerilerini kanıtladı.
Kadınların mahalle komitelerindeki varlığı dikkat çekti. Bu rapor için sunulan yerel ve sahadan elde edilen veriler, kadınların katılımının yaklaşık yüzde 90’a ulaştığını gösteriyor. Kadınların varlığı, idari ve belediye çalışmalarında da genişledi. Kadınlar, belediye pozisyonlarında ve diğer liderlik rollerinde yer almanın yanı sıra yardım çalışmaları, hemşirelik, girişimlerin örgütlenmesi ve halkın günlük ihtiyaçlarına yanıt verilmesi alanlarında da görev üstlendi.
Kadınlar bu çabaların yalnızca katılımcıları olmadı; birçok durumda inisiyatif alan ve son derece zor koşullar altında sorumluluk üstlenen öncü kişiler arasında yer aldı. Kadınlar, çalışma ve yönetim kapasitelerinin erkeklerinkinden daha düşük olmadığını ve katılımlarının artık ikincil ya da anlamsız olmadığını gösterdi. Süveyda’daki kadınların bu dönemde elde ettiği kazanımlar, yerel toplumun yapısında belirgin bir iz bıraktı. Kadınların varlığı, sınırlı faaliyetlere katılımdan mahalle komiteleri, yönetim, belediye çalışmaları ve yardım girişimlerinde doğrudan sorumluluk üstlenmeye doğru evrildi. Kadınlar, krize karşı verilen günlük mücadelenin önemli bir parçası haline geldi.
Kadınlar, taleplerle değil, pratik çalışmaları ve üstlendikleri sorumluluklarla değerlerini kanıtladı. Kadınları, becerilerini ortaya koyarak elde ettikleri rollerden uzaklaştırmaya ya da bu rollerden mahrum bırakmaya yönelik her girişim, kadınların toplumda yaptıklarını görmezden gelen ataerkil bir eğilimi açığa çıkaracaktır. Bu durum, başarılı bir katılımın geri çekilmesinden önce toplumsal ve ahlaki bir yenilgi olacaktır. Zorlu koşullar yeni bir gerçekliği dayattı ancak kadınlar yalnızca bu gerçekliğe uyum sağlamakla kalmadı, aynı zamanda onun şekillenmesine de katkıda bulundu. Bu nedenle kadınların sorumluluk makamlarındaki varlığını korumak yalnızca kadınlar açısından bir kazanım değildir. Aynı zamanda en zor dönemlerinden birini yaşayan ve kadınların becerilerinden ve deneyimlerinden yararlanan toplum için de bir gerekliliktir.
ROJAVA
Rojava’da kadınlar, olağanüstü bir durum ve seferberlik ortamında yeni yıla başladı. 2026 yılının başında HTŞ’ye bağlı cihatçıların Kürt bölgelerine yönelik başlattığı saldırılarla birlikte Rojava, yeni bir sürece girdi. Saldırılar, 14 yıldır devam eden Rojava Devrimi’nin kazanımlarını hedef aldı ve mücadele yeni, daha zorlu bir aşamaya geçti. Saldırılardan en fazla zarar gören ve kazanımları tehlikeye girerek yok sayılma riskiyle karşı karşıya kalan kesim kadınlar oldu. Bu nedenle Kadın Devrimi’nin mücadelesi, saldırılarla birlikte yeni bir mücadele sürecine girdi ve buna bağlı olarak stratejisi de değişti.
Yeni Suriye’de kadınların siyasi varlığı için girişim
Kongra Star’ın stratejisi, yılın başında Rojava’da yaşanan gelişmelerle birlikte değişti. Yeni strateji, yeni Suriye sisteminde yer almak üzerine şekillendi. Ancak bunun nasıl gerçekleşeceği kadınlar arasında tartışılmaya devam ediyor. Kongra Star, geçici yönetime entegre olmayı değil, parti ve örgütlenme yasalarının çıkarılmasıyla kendi varlığını güvence altına almayı ve resmi statü kazanmayı hedefliyor.
Suriye geçici yönetiminin kadınlara yönelik politikalarının ve projelerinin belirsizliği, kadınların parlamentodaki temsil oranının düşük olmasıyla birlikte Kongra Star’ı harekete geçirdi. Bu kapsamda, kadınların kazanımlarını korumak ve güvence altına almak amacıyla bir kampanya başlatıldı. YPJ’ye, Kürtçeye ve kadınların yeni Suriye’de siyasi temsiline destek vermek amacıyla Rojava’dan çok sayıda kadının katılımıyla çeşitli etkinlikler düzenlendi.
Kadınların entegrasyonla birlikte elde ettiği kazanımlar
Kadınların mücadelesiyle yönetim kademelerinde yeni görevler üstlenildi. Geçici yönetim eşbaşkanlık sistemini reddederek tek cinsiyete dayalı bir yönetim modelini öne çıkarsa da ilk kez Qamişlo Bölge Yönetimi’ne Kürt bir kadın atandı. Kobanê’de de Kürt bir kadın Halk Belediyesi başkanlığını yürütüyor. Bunun yanı sıra diğer kurumlarda da kadınlar başkan yardımcılığı görevlerine getirildi. Kongra Star ise yeniden yapılanma konferanslarının ardından kanton sistemini feshederek örgütlenme yapısını yeniden düzenledi. Bugün Rojava Kürdistanı’nın 10 kentinde faaliyetlerini sürdürüyor. Kongra Star yöneticileri seçimlerle belirlendi ve kadınlar kendi temsilcilerini kendileri seçti.
Mahalle ve kentlerde komünlerin nasıl örgütleneceği, toplumsal ilişkilerin nasıl güçlendirileceği ve kadınların yaşamın her alanında daha fazla yer alarak ekonomik bağımsızlıklarını kazanabilmeleri için ataerkil zihniyetin nasıl dönüştürüleceği yeniden tartışılıyor. Ancak kadınlar, oy kullanma haklarının tanınmadığı ve bu nedenle söz konusu haklarını özgürce kullanamadıkları bir ülkede yaşıyor. Kongra Star, yeniden yapılanma konferanslarının ardından kadınların anayasal, yasal ve siyasi haklarını elde etmesi gerektiği yönündeki kararlılık ve ısrarla mücadelesini sürdürecek. Diğer yandan, bu yıl kendilerine yönelik üst düzeyde şiddet uygulanmasına rağmen yeni Suriye’de rol ve sorumluluk üstlenmek için çaba gösteriyor.
‘Kadın Devrimi’ne dünyanın dört bir yanından destek
Rojavalı kadınlar, geçici yönetimin Afganistanlı kadınların yaşadığı koşullara benzer bir modeli kendilerine dayatmasına karşı mücadele ediyor ve yeni Suriye’de devre dışı bırakılmayı kabul etmiyor. Yeni Suriye anayasasında yer almak ve kimliklerinin tanınmasını sağlamak için çaba gösteren kadınlar, 14 yıllık deneyimlerini Suriye’deki tüm kadınlarla paylaşmayı ve onları örgütlemeyi amaçlıyor. Diğer yandan, bölgeye yönelik saldırıların ardından Avrupa’dan ve dünyanın farklı yerlerinden demokrat kadınlar, aydınlar, gazeteciler ve kadın özgürlüğüne inanan, toplumun demokratikleşmesi için mücadele eden kişilerden oluşan heyetler Rojava Kürdistanı’nı ziyaret etti. Kadın Devrimi’ni yakından takip eden ve bu devrimi kendilerine örnek alan heyetler, Rojavalı kadınlara desteklerini gösterdi.
Kadınlar inşa sürecinde önemli roller üstleniyor
Aynı zamanda Rojava’da kadınlar, kurumların yeniden inşa edilmesinde önemli rol oynadı. Bu süreçte Jîneloji temelinde faaliyet yürüten kurumlar, kadın merkezleri, kadın köyü Jinwar ve kadınların toplumsal yaşama katılımını sağlayan çok sayıda girişim hayata geçirildi. Bu çalışmalar, kadın haklarının korunması ve kadına yönelik şiddetle mücadele ilkeleri doğrultusunda yürütüldü. Özellikle Jîneloji’nin üniversite bünyesinde bir fakülte olarak kabul edilmesi, kadınların mücadelesinin ve kadın bakış açısının toplumdaki yerinin güçlenmesinin bir sonucu oldu.
Buna rağmen kadın katliamları, kadına yönelik şiddet ve aile içi anlaşmazlıklar Rojava’da hala devam ediyor. Kadınların oluşturduğu kolektif alanlar bu sorunlara müdahale etse de toplumdaki farkındalık henüz istenilen düzeye ulaşmadı. Bölgedeki siyasi ve güvenlik müdahaleleri ise hem genel toplumsal sorunları hem de kadınların karşı karşıya kaldığı özgül zorlukları daha da ağırlaştırdı. Öte yandan kadınların polis, kamu düzeni ve iç güvenlik güçlerinde yer alması ve bu katılımın resmi olarak güvence altına alınması, kadın mücadelesinin güçlenmesine katkı sağlıyor. Bu katılımın olumlu etkileri şimdiden görülmeye başlandı.
YPJ, kendi savunma sistemini güvence altına almayı başardı

Bu nedenle 2026 yılı, Rojava kadınları için zor bir yıl ve bir dönüm noktası oldu. Ağır saldırılara rağmen kadınlar kendi savunma sistemlerinden vazgeçmedi, onu güçlendirdi ve mahallelerini, kentlerini korumak için gece-gündüz nöbet tuttu. Bunun da ötesinde, burada yaşayan her kadın kendi varlığını korumak ve onuruna yönelik saldırılara izin vermemek için ayağa kalktı. Şêx Meqsûd’da kadın savaşçıların cenazelerinin binalardan aşağı atılması ve saç örgülerinin kesilmesi gibi vahşet karşısında kadınlar, özerk savunma sistemlerinin varlığını bir kez daha vurguladı. Bu nedenle aralıksız süren mücadelenin ardından Kadın Savunma Birlikleri - Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ), Suriye İçişleri Bakanlığı bünyesinde iki Terörle Mücadele Birimi olarak konumlandı. Bu birimlerden biri Kobanê ve Efrîn’de, diğeri ise Hesekê ve Qamişlo’da görev yapıyor.
Geçici yönetimin Suriyeli kadınlara yönelik bir stratejisi ve projesi bulunmuyor. Ancak Kongra Star, tüm Suriyeli kadınları örgütleyebilecek güce sahip. Bunun için gerekli fırsatların ve koşulların oluşturulması gerekiyor. Suriyeli kadınların, haklarını koruyacak, kendilerine yönelik şiddeti sona erdirecek ve her şeyden önce yeni Suriye’de yer almalarını sağlayacak yasalardan anayasal düzenlemelere kadar uzanan bir koruma şemsiyesine ihtiyacı var.
Alevi kadınların durumu

Tarihsel olarak Nusayriler olarak bilinen Aleviler, 9’uncu yüzyılda ortaya çıkan ve Suriye’nin kıyı dağlarında coğrafi ve toplumsal bir sığınak bulan bir topluluktur. Geleneksel bağlar tarafından şekillendirilen Alevi kadınlarının rolü, ağırlıklı olarak tarım ve aile bakımına dayanıyordu. 20’nci yüzyılın başlarında, Fransız Mandası döneminde kadınlar eğitim ve siyaset alanlarında çalışmaya başladı. Bunun yanı sıra edebiyat, sanat ve tıp alanlarında da önemli adımlar attılar. Ancak bu gelişmeler sınırlı kaldı; bölgesel ve mezhepsel sınırları aşamadı. Suriye geneline yayılmadı ve ülke içinde yapısal bir dönüşüme yol açmadı.
2011 yılında Arap Baharı döneminde protestoların başlamasıyla Suriye, herkesi etkileyen bir şiddet döngüsüne sürüklendi. Kadınlar bu süreçten en fazla etkilenen kesimler arasında yer aldı. Hak ihlalleri, temel ihtiyaçlardan yoksun bırakılmanın ötesine geçerek temel hakların ihlal edilmesi boyutuna ulaştı. Bu süreçte kadınların bedenleri, ruhsal durumları ve özerklikleri hedef alındı. Bu süreç tüm Suriye’yi kuşatmış olsa da Alevi kadınlar bu süreçte kıyı bölgelerinde kaldı. Alevilerin Esad rejimiyle olan köklü bağları toplumsal düzeyde belirli bir koruma sağlasa da kadınlar bu korumanın dışında bırakıldı. Rejime mezhepsel bağlılığın ve rejimin dışlama politikalarının en ağır bedelini sonuçta kadınlar ödedi.
Alevi kadınlar şiddet ve sistematik hak ihlallerinin hedefinde
Suriye’de rejimin 8 Aralık 2024’te yıkılmasının ardından ülke yeni bir kaos dönemine girdi. Cihatçı Heyet Tahrir El-Şam (HTŞ) iktidarı ele geçirdi ve bu durum yeni bir şiddet dalgasına yol açtı. Alevi kadınlar, başta HTŞ olmak üzere çeşitli silahlı grupların hedefi haline geldi. HTŞ, bu kadınları “rejim kalıntıları” olarak nitelendirerek ihlallerini meşrulaştırmaya çalıştı. HTŞ’nin kolları tarafından Alevilerin Esad rejimiyle bağlantılı oldukları gerekçesiyle hedef alınması, adil bir durum olarak değerlendirilemez. Özellikle konuya Alevi kadınların perspektifinden bakıldığında bu durum daha açık görülüyor. Ağırlıklı olarak Alevilerin yaşadığı kıyı bölgeleri, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce kişinin hayatını kaybettiği katliamlara tanıklık etti. İnsan kaçırma, Alevi kadınların iradesini kırmak için kullanılan sistematik bir araca dönüştü. Katliamların, kaçırılmaların ve zorla yerinden edilmelerin yanı sıra Alevi kadınlar, Suriye’nin yeniden inşa sürecinin de dışında bırakıldı.
Alevi kadınların kaçırılmasına ilişkin raporlar inkar ediliyor
Aralarında Uluslararası Af Örgütü’nün de bulunduğu yerel ve uluslararası insan hakları örgütleri, 2025 yılının başından itibaren Suriye kıyılarında onlarca vakayı belgeledi. Bu suçların nedenleri fidye talebinden zorla evliliğe, insan ticaretinden mezhep temelinde aşağılamaya kadar değişiyor. Colani tarafından kurulan bir soruşturma komitesi, kadınların kaçırılmasına ilişkin tüm raporları reddetti. Bu ihlalleri “gönüllü kaçış” ya da “ahlaki sorunlar” olarak nitelendirerek gerçeği açıkça inkar etti. Suriye’nin kıyı bölgesinde kadın kaçırma vakalarındaki belirgin artış, kadınların güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı. Son olarak 23 yaşındaki Karis Aliya, 14 Kasım’dan bu yana kayıp. Bazı insan hakları örgütleri bu kaçırılmaların bireysel kişiler tarafından gerçekleştirildiğini öne sürse de bunların münferit olaylar olmadığı açık. Aksine bu olaylar, geçici yönetimin talimatları ve politikaları çerçevesinde gerçekleşiyor. Bu konulardaki tüm soruşturmaların, doğru yöntemlerin kullanılmaması veya durumun sağlıklı biçimde kavranamaması nedeniyle başarısız olduğu belgelendi.
Alevi kadınlar, “kadın kırımı” olarak tanımlanabilecek bir şiddet döngüsü içinde hayatta kalma mücadelesi veriyor. Bunun yanı sıra, daha önce eğitim, sağlık, ekonomi, çevre hizmetleri ve yönetim gibi alanlarda aktif olarak çalışan yüzlerce Alevi kadın, geçici yönetimin talimatıyla görevlerinden uzaklaştırıldı. İşsizlik, açlık ve yoksulluk tehlikesiyle karşı karşıya bırakılan kadınlar, yaşadıkları coğrafyadan kaynaklanan çaresizliği değiştirilemez bir kader olarak kabullenmeye zorlanıyor. Alevi kadınların Suriye’deki genel durum içinde yaşadığı bu çaresizlik, mevcut yönetime cesaret veriyor. Suriye tarihi ise kadınların maruz kaldığı kayıpların ve ağır hak ihlallerinin izlerini taşıyor.
Geçen yılın temel verileri şöyle:
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) ve yerel kaynaklardan elde edilen verilere göre, 2025 ve 2026 yılları arasında Alevilerin yaşadığı bölgelerden toplam 116 kadın Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) tarafından kaçırıldı. Bu kadınların şu an nerede oldukları bilinmiyor. Ayrıca SOHR tarafından yayımlanan verilere göre, 2026 yılında en az 9 Alevi kadın katledildi. 2025 yılının ilk aylarında kaybolan 50 kadının akıbeti ise hala bilinmiyor. Ayrıca Suriye İçişleri Bakanlığı tarafından soruşturulan 42 iddiadan yalnızca biri kaçırılma vakası olarak kabul edildi.
Cihatçı geçici yönetim “Tüm Suriyeliler için bir Suriye” inşa etme sözü verse de gerçekler çok farklı bir tablo ortaya koyuyor. Suriyeli kadınlara yönelik şiddet yalnızca Alevi toplumuyla sınırlı değil. Sünni, Hristiyan, Kürt ve Dürzi kadınlar da HTŞ’li cihatçılar tarafından cinsel saldırıdan zorla yerinden edilmeye kadar ağır ihlallere maruz kaldı. Bu durum, devam eden savaşın, siyasi İslam’ın devlet benzeri bir kurum olarak ortaya çıkmasının ve adil olmayan, toplumun iyiliğini amaçlamayan sahte bir hukuk sisteminin dayatılmasının sonucudur. Temelde bu olaylar, bugün Suriye’yi etkisi altına alan derin yapısal krize dayanıyor.